Hemelse Modder met Colet van der Ven in gesprek met Joep Dohmen

Hemelse Modder met Colet van der Ven in gesprek met Joep Dohmen - zondag 5 augustus 2018, 16:00 uur.

Presentator Colet van der Ven ontvangt vandaag Joep Dohmen, emeritus-hoogleraar wijsgerige en praktijkgerichte ethiek aan de Universiteit voor Humanistiek te Utrecht.
Filosoof Joep Dohmen is vooral bekend om zijn theorieën zoals beschreven in zijn boek: Over levenskunst, de grote filosofen over het goede leven. Dohmen stelt dat vandaag de dag niet meer vaststaat wat het betekent om een waardevol leven te leiden. De mens beroept zich niet meer op god of een andere autoriteit en kan daaraan zijn waarden niet meer ontlenen: wij willen tegenwoordig zelf beslissen hoe we onze levens indelen. Deze situatie brengt weliswaar een enorme vrijheid, maar ook complicaties met zich mee. Met de autoriteit valt namelijk ook de maatstaf voor een goed leven weg. Hoe kunnen wij nog beslissen wat waardevol is, wanneer er geen objectieve criteria meer aanwezig zijn? Dohmen pleit voor een ‘authentieke’ levenshouding en het in de praktijk brengen van wat je over jezelf leert. Het antwoord luidt: Levenskunst. Bij Joep Dohmen betekent dit woord niet zoiets als het najagen van plezier, een juiste lifestyle, zenboeddhisme of New Age. In plaats daarvan gaat het Dohmen om niets minder dan de introductie van een nieuwe moraal waarin mensen hun eigen leefregels bepalen. Het gaat om de creatie van een authentieke levenshouding. Dit vereist niet alleen wijsgerige reflectie, maar boven alles ook dat in de praktijk wordt gebracht wat je over jezelf leert. In de woorden van Friedrich Nietzsche: het gaat erom dat je wordt wie je bent. 'Jezelf zijn' als de norm die door de reclame wordt geëxploiteerd waarmee authenticiteit verandert in narcisme en plat genot. Jezelf zijn veronderstelt een duurzaam, complex leerproces waarin ernst en moed, bewust leven, goede adviseurs en tenslotte volharding en plooibaarheid samen tot een eigen levenshouding leiden.

Na zijn pensionering is Dohmen benoemd tot Lector Bildung aan de Hogeschool voor Toegepaste Filosofie en Hoofd Kenniscentrum Bildung en Persoonsvorming beide in Utrecht. 'Bildung' is naast en na levenskunst bij hem het nieuwe sleutelwoord zoals neergelegd in zijn laatste boek: Moderne Bildung, hoe jongeren hun leven vorm kunnen geven. In dit vlammende essay verdedigt Dohmen vanuit een filosofisch standpunt het belang van moderne Bildung. Hij actualiseert het klassieke Bildungs-humanisme van Rousseau, Kant, Von Humboldt en Nietzsche. Bildung wordt door hem opgevat als begeleide zelfvorming. Na een tijdperk van emancipatie staat vandaag de identiteits¬problematiek centraal: wie ben ik en wat wil ik met mijn leven? Dohmen acht het juist in een neo-liberaal tijdsgewricht van groot belang dat jongeren hun persoonsvorming en moreel actorschap zelf ter hand nemen. Hij onderzoekt achtereenvolgens de leefwereld van jongeren, de moderne identiteitscrisis, de risico’s van medicalisering dan wel psychologisering, en de invloed van de moderne media op jongeren. Tegen deze achtergrond is het volgens hem dringend noodzakelijk om jongeren hulpbronnen te verschaffen en hen meer weerbaar te maken. Het huidige onderwijs staat zelf ook onder grote spanning: onder een hartstochtelijk idealisme schuilen vaak conceptuele onmacht en veel handelings¬verlegenheid. De filosofie kan hier uitkomst brengen: vanaf Plato tot en met Sloterdijk is de filosofie altijd betrokken geweest op brede vorming. Van doorslaggevend belang is de rol van ouders, docenten en schoolleiders.
Ze moeten stuk voor stuk een goed verhaal hebben, want alleen ‘wie een waarom heeft om voor te leven, is opgewassen tegen elk hoe.’ (Nietzsche)

Klik hier voor de muzieklijst van Joep Dohmen.

Algemene programma informatie:

Wilt u reageren op dit programma? Stuur een e-mail naar: hemelsemodder@radiobloemendaal.nl.

Freelance-journaliste, publiciste en TV-presentatrice Colet van der Ven is een van de presentatoren van Hemelse Modder. Met een aansprekende hoofdgast uit de wereld van theologie, cultuur en maatschappij, die zelf meegebrachte muziek laat horen. Samen met de gast gaat Colet op zoek naar waaruit die 'Hemelse Modder' in iemands leven zou kunnen bestaan.

Colet van der Ven is verder als freelance–programmamaker verbonden aan De Nieuwe Liefde, centrum voor debat, bezinning en poëzie en is ze gastpredikant in de Dominicusgemeente in Amsterdam.

'Hemelse Modder', dat tegendraadse begrip. Het slijk der aarde onder een strakblauwe hemel en alles dat zich daartussen beweegt, terwijl het eigenlijk alleen maar een heerlijke toetje van chocolademousse is.

Terug naar het overzicht…