Terug naar het overzicht

Aswoensdag

04 maart 2019 /
aart Mak

Gelukkig zijn

In Nederland behoren kinderen tot de gelukkigste van de hele wereld. Andere onderzoeken wijzen uit dat de Nederlandse volwassenen die nogal eens mopperen en klagen, desgevraagd zich geen beter land om te wonen kunnen voorstellen dat dit land. De vraag is dan wat je bij de niet traditionele oude en nieuwe Nederlanders aan moet met bijbelverhalen die grotendeels gaan over woestijn, ballingschap, kruis dragen en vervolgd worden omwille van je geloof. Zijn we, met andere woorden, in de Randstad die Nederland grotendeels is niet te gelukkig om nog iets aan te kunnen met het evangelie van ‘Jezus en die gekruisigd’, om het nu maar eens te zeggen zoals ik het vroeger zelf zo vaak in de kerk hoorde?

Een grote stad

Ooit wees mijn beroemde neef er op dat ‘de stad bij uitstek de plaats is waar het tegengestelde zich concentreert: macht en rede, cultuur en barbarij, het goddelijke en het menselijke. Het is de klassieke plaats van de tempel, de markt, het kasteel, de rechtbank, de academie. In de stad wordt de beschaving gevormd en op de proef gesteld. Tegelijkertijd is de stad ook een ideaal instrument om het oog te verblinden, de geest te intimideren en het hart te misleiden. Inmiddels is dus de wereld door bedrijven als Google, Microsoft en Apple in feite één grote stad geworden. Wij zijn op allerlei manieren met elkaar verbonden, zien bij elkaar de overeenkomsten en verschillen en zijn in staat met grote snelheid allerlei levensstijlen in één dag met elkaar te combineren. Hiermee vergeleken is godsdienst op het eerste gezicht iets van het platteland geworden. Klassiek geloof lijkt vooral te gedijen bij vaststaande verhoudingen en traditionele waarden. Conservatief geloof, zoals beoefend door de Taliban, de Amish en ook Staphorster varianten in Nederland, wil het liefst vasthouden aan hoe het in vroeger tijden op het platteland toeging en het ontleent daarvoor zijn regels aan de heilige boeken die in de woestijn of op de boerderij zijn ontstaan.

Een geheim dat we delen

Maar de stad en de manier van leven die daarbij hoort hebben onze geestelijke huishouding inmiddels al vijftig jaar lang op haar kop gezet. Religie krijgt een andere rol. En als godsdienst zich in deze stad van kosmopolieten niet aanpast, is zij gedoemd te verdwijnen op een paar randgroepen na. Het zou daarom goed zijn, zoals ik van hoogleraar Mechteld Jansen leerde, te bedenken waar mensen tegenwoordig van gered moeten worden. Het geluk waar we ons allemaal in wentelen, is ook een veelvraat die veel mensen die het niet gehaald hebben, leeggezogen aan de kant van de weg achterlaat. Met andere woorden: wat is zonde en wat is bekering in de stad van de mens? Maar dan gaat het er ook om niet te praten over ‘God als Iemand die iets van jou nodig heeft omdat Hij anders niet gelukkig is.’ We zullen als stadsbewoners God moeten aanvaarden als een geheim in ons hart dat we delen met talloze mensen van allerlei origine. Het gaat in de stad m.i. vooral om een spiritualiteit waarin we afgeleerd hebben om te oordelen. We kunnen het ons zelfs niet meer permitteren om elkaar in een soort groepsdenken met een eigen religieuze waarheid te bestrijden. Het wij- en zij-denken is dorps en achterhaald. Ik ken mensen die gedachten uit het Boeddhisme combineren met christen zijn. Ik geloof in een nieuwe spiritualiteit die ons leert geen onderscheid meer te maken tussen mannen en vrouwen, gelovigen en ongelovigen, tussen mensen die gered worden en die verloren gaan. Dat laatste is allemaal achterhaald en in feite gewelddadig.

De kinderen van de steden van nu en de toekomst zullen minstens tweetalig zijn. Wat zou het mooi zijn als ze op dezelfde manier leren hoe in al die oude, dorpse religies behalve veel geweldsdenken ook grote wijsheden schuilgaan over hoe je op een niet-materiële manier gelukkig kunt zijn.

 

Tags - aswoensdag - dorp - geluk - goddelijke en menselijke - macht en redecultuur en barbarij - stad

Deel deze column:

Reactie (2)

  • Kees Pastoor - 10-03-2019 om 12.19 uur

    Beste ds. Aart, Dank weer, voor de column. Zoals ik ben opgeleid en me heb ontwikkeld zou ik wat je schrijft kunnen opvatten als een opening voor wat de christelijke dogmatiek duidt als syncretisme. Is dat wat je (onder andere) bedoelt over te brengen? Zo ja, hoe verhoud je je daarin tot het belijden van de Protestantse Kerk? Benieuwd hoe je dat ziet, ik luister graag. Hartelijke groet.
    • Aart Mak - 14-03-2019 om 09.36 uur

      Ja, zo zou je het kunnen beoordelen. Dat kan. Maar denk aan het verhaal van Kierkegaard over de wilde gans. Ik zet het erop in de versie die ik opnam in 'Uitvaartwijzer'. En zie elders op deze website mijn verhaal over Giordano Bruno. Een mens gaat zijn eigen weg, in gesprek met traditie en tijdgeest, met zichzelf en tijdgenoten. En dan kom ik hier op dit moment uit. Dat is zoals ik het zie. Groeten!

Reactie plaatsen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


Andere gerelateerde columns: