Laatste keer

Door Aart Mak

Ja, De Binnenkamer zou korter worden, korter in elk geval dan Een Goed Begin. Maar van lieverlee zijn die 190 Binnenkamers waarmee ik startte op de eerste zondag van januari 2015, toch weer uitgedijd. Ik kon het blijkbaar niet laten om meer te zeggen dan ik van plan was. De gedachten vermenigvuldigden zich in mijn hoofd als ik met mijn vingers het toetsenbord van de Apple beroerde. Ik zag al schrijvend verbanden die ik daarvoor nog niet zag. Ik liep weg van wat ik geschreven had en kwam terug met iets dat mij te binnen was geschoten bij het koffiezetten. Ik wil maar zeggen: dank u wel dat u mij al die jaren op de door deze radiozender gevulde zondagmorgen hebt willen aanhoren en u mij zo de kans gaf wat gedachten met u te delen. Als ik Een Goed Begin erbij betrek, heb ik twaalf jaar lang ongeveer zeshonderd columns geschreven en ingesproken voor Radio Bloemendaal. Dat is een hele berg letters, woorden en zinnen, inclusief de muziek die ik erbij uitzocht. En dit is dan de laatste zondag dat De Binnenkamer via deze zender zal klinken. Het is sowieso de laatste zondag dat Kerk Zonder Grenzen haar bijdragen levert aan Radio Bloemendaal dat na vandaag verder alleen nog digitaal door het leven zal gaan. Vanmiddag om 4 uur kunt luisteren naar een interview dat Job de Haan met mij had in het programma Hemelse Modder. Ik werd behoorlijk aan de tand gevoeld en herinner me dat ik tamelijk open en eerlijk ben geweest. Dat mag ook wel een keer aan het eind van de rit. En vanavond is er dan nog een mooie opname van een door mij geleide en door Cees gespeelde kerkdienst uit de Vijverwegkerk.

Kerk Zonder Grenzen gaat door en ik ook; vandaag op de kop af liggen er nog negen werkzame maanden voor me voor ik met pensioen ga. Ik wil een aantal projecten nog een flinke slinger geven en dan is het wat mij betreft mooi geweest. U kunt overigens mij en Kerk Zonder Grenzen blijven volgen op de website. We zijn bezig met de vernieuwing van die digitale etalage, want ook die moet worden aangepast aan de veranderde tijden. Na vandaag zal ik ook heus wel doorgaan met het zo nu en dan plaatsen van columns, korte opmerkingen en alles wat m.i. goed genoeg is om de wereld in te slingeren. Daarnaast heb ik al tegen meerdere mensen gezegd dat ik telefonisch en anderszins bereikbaar blijf voor geestelijke begeleiding. U kunt een beroep op mij doen. Ik hecht eraan dit ook hier te zeggen omdat ik met heel wat mensen in de achterliggende 23 jaren het nodige heb meegemaakt en dat schept nu eenmaal een band. Maar laat ik als besluit toch nog iets anders zeggen.

Mijn enthousiasme over de organisatie kerk is er in al die jaren niet groter op geworden. Niet dat ik de grote inzet, betrokkenheid en ook liefde voor de christelijke gemeente van veel kerkleden niet zag, maar ik ben mij in toenemende mate gaan realiseren dat, áls het christendom nog een opvallende stem wil vertolken in deze samenleving, we het over een andere boeg moeten gooien. Als ik het pregnant zeg: we moeten de kerk loslaten om weer mensen te ontmoeten. Er wordt teveel kerkje gespeeld. Dingen van vroeger moeten zo nodig in stand worden gehouden voor een in feite jaarlijks slinkend aantal belangstellenden. Terwijl de karavaan van de maatschappij allang verder is getrokken, met praatprogramma’s, met evenementen, festivals, zelfhulpgroepen, coaches, filosofiekringen en lotgenotengroepen. Ik noem nu een aantal moderne verschijnselen die ik beschouw als seculiere voortzettingen van wat het christendom al eerder aan de wereld gegeven heeft. Ik ken zat jonge mensen die zich druk maken om de ellende die wij de zeeën, de dieren en het hele klimaat aandoen. De uitvinding van de 24-jarige Nederlander Boyan Slat om plastic uit de oceanen op te vissen en af te voeren, ondergaat de komende weken haar eerste echte test. Er gebeurt heel veel goeds in deze wereld. Het valt ook wel mee met dat verfoeide individualisme, zie hoe er meegeleefd wordt met grote ernstige ongelukken waar mensen bij omkomen. De wereld valt mee en mensen zijn in het algemeen niet van god los, als je daaronder verstaat dat ze weten wat goed en nodig is om deze aarde leefbaar te maken en te houden.

Het christendom moet dus een nieuwe manier vinden om een rol te spelen in de samenleving. Niet betweterig en ook niet in de contramine. Het christendom komt in feite zichzelf tegen in de ontwikkeling van de rechtsstaat, in allerlei maatschappelijke organisaties en ook in het morele gedrag van mensen. Daarnaast kun je nooit genoeg alert zijn als het om macht gaat. En je kunt ook niet kritisch genoeg op jezelf zijn als het om meningen en oordelen gaat. En op de grens van leven en dood kon je nog wel eens steun vinden in wat eerder door vorige generaties werd aangewezen als troostend. Dat besef hoe macht werkt, hoe egoïsme uitpakt en dat wij nooit zullen weten wat leven is, zou al met al nog steeds een typisch christelijke bijdrage aan de moderne tijd kunnen zijn. Maar daar heb je dus andere vormen voor nodig en in elk geval niet meer dat wij tegenover zij-denken en helemaal niet het malle onderscheiden van de mensheid in gelovigen en ongelovigen. Ach ja – en nog zoveel meer. Ik ga er een punt achter zetten. Genoeg te doen, Stadsklooster Haarlem, over nieuwe vormen gesproken. Of collega’s interviewen over hun werk buiten de organisatie kerk. Of mensen begeleiden bij leven en dood. Ik dank u welgemeend voor al uw aandacht in de voorbije jaren en doe wat iedereen voor mij een keer heeft gedaan: mijn mond houden.

Terug naar overzicht…