Advent

Door Ds. Aart Mak

Het is haast obligaat om te zeggen dat we nu gelukkig weer in de Adventstijd zijn aangekomen. Hoezo gelukkig? Op het Tahrirplein in de Egyptische hoofdstad Cairo vechten met name jongeren tegen het traangas en vooral tegen de verstarring van de legerleiding die het laatste half jaar zo ongeveer alles bij het oude heeft gelaten. In Damascus gaat het er al maanden nog veel harder aan toe en moet dankzij de dwaasheid van Assad junior gevreesd worden voor een gewelddadige burgeroorlog. In Jemen heeft president Saleh eindelijk getekend voor zijn aftreden, maar hij deed het onder grote druk en alleen om zo elke rechtspraak en eventuele straf te ontlopen. Er is ten zuiden en ten oosten van de Middellandse Zee zoveel aan de hand dat het haast niet te volgen is. Wat door niet de minste commentatoren een lente werd genoemd, kan zomaar in het tegendeel omslaan: een koude winter met nieuwe regimes die opnieuw hun volksgenoten met geweld proberen te modelleren. Onder die terreur lijden de vrouwen als vanouds het meest. Een documentairemaakster bezocht de gevangenissen in Afghanistan en ontdekte hoeveel vrouwen daar gevangen zitten omdat ze verkracht zijn door anderen of misbruikt werden door hun eigen man. Volgens een merkwaardige rechtsopvatting zijn ze schuldig. In feite zijn ze slachtoffer van in hun eer aangetaste families en omgekochte rechters. Hun vergrijp is dat ze de starre moraal verstoorden en dat deden ze door zich te verzetten tegen woeste echtgenoten en geile, overspelige mannen.

Aan de noordkant van de Middellandse Zee is sprake van moderne rechtsstaten. Iemand als de afgetreden Berlusconi zal daar nu, naar zelfs de meeste Italianen hopen, eindelijk mee te maken krijgen en niet meer kunnen zeggen dat hij te druk met staatszaken is om zich voor de rechter te verantwoorden. Intussen moet ik vaak denken aan wat Churchill de weke onderbuik van Europa noemde. Hij bedoelde daarmee de zuidelijke Europese staten. Deze waren in zijn ogen politiek en militair uiterst zwak. Tegenwoordig blijkt die zwakte vooral economisch en financieel te zijn. Griekenland en Portugal eerst al en nu ook misschien Italië en Spanje zouden wel eens een heel continent kunnen meetrekken in hun deels bewuste en grotendeels nonchalante manier van met geld, belasting en begrotingen omgaan. Het project Europa, bedoeld om in dit deel van de wereld nooit meer jongens in loopgraven en bevolkingen in concentratiekampen te laten sterven, staat zelfs op het spel en het draait helaas allemaal om geld. Zouden de inmiddels in alle Europese landen aanwezige populisten, die in feite niet verder willen kijken dan hun eigen egoïstische neus lang is, dan toch gelijk krijgen?

Ja, ik betrap me, als u dat al niet eerder gedaan hebt, op een behoorlijke mate van boosheid. Daar moet ik mee opletten. Maar de tijden zijn er wel naar. In Nederland verhardt het klimaat zich alsmaar meer. Als de Eerste Kamer het niet verhoedt de komende maand, zal Marianne Thieme van de Partij van de Dieren haar gemakkelijke en voor joden en moslims denigrerende overwinning kunnen vieren. In een monsterverbond van antireligieuze sentimenten bij de ene partij, een anti-islam opstelling bij een andere partij en onwil of onvermogen om de martelpraktijken van de bio-industrie aan te pakken bij de meeste partijen, wordt op 13 december door de Eerste Kamer al dan niet de wet op het onverdoofd ritueel slachten aangenomen. Het anders mogen zijn staat in feite weer meer onder druk. Neem nu de weigerambtenaar. Ook hier vindt een meerderheid van de Tweede Kamer dat de wet boven het geweten gaat. Terwijl alles goed geregeld is en elk homostel in elke gemeente kan trouwen – wat ik fantastisch vind -, moet er zo nodig nog dwang worden uitgeoefend op mensen die om geloofsredenen hier moeite mee hebben. Nou en? Wie doen ze hier kwaad mee? Zo hadden we het in de loop der eeuwen in Nederland toch met elkaar geregeld? Democratie is dat de meerderheid de rechten van de minderheid erkent en hun manier van leven beschermt. En gelukkig was die meerderheid in dit land altijd wisselend, waardoor niemand te lang met zijn vingers in de snoeppot van de macht kon hangen. Met andere woorden: rekening houden met anderen was altijd ook in je eigen belang.

Nu, genoeg. Dit is een goed begin. En Advent hoort ook een goed begin te zijn. Een teken van hoop in donkere tijden. Zo meteen in de dienst van tien uur zal ik het hebben over verlangen. Er zijn kinderen bij. En wat vertel je die en andere kinderen over de wereld die hen wacht? Wat geef je hun mee? Waar hebben ze zoveel aan dat het hun nooit aan geloof, veerkracht en moed zal ontbreken? Dan kun je als volwassene niet je gram halen over alles wat anders ging dan je had gehoopt. De jaren ’60 en alle flower power van toen zijn definitief voorbij. De mensen van de Occupybeweging in hun tentjes, hoe roerend ook, kunnen in de verste verte niet tippen aan de kracht die het verzet tegen de kernwapens in de jaren ’80 veroorzaakte. We leven in andere tijden en betalen nu de prijs van het doorgeschoten individualisme. Maar des te meer geldt dan wat hoop geeft en wat goede redenen zijn om het leven te omarmen als een plek waar veel moois kan ontstaan. En ook al gebeurt het niet direct – we zullen waarschijnlijk de komende jaren door de zure appel heen moeten bijten met elkaar -, het is wel zaak de grond te bewerken en het goede zaad te zaaien. We kijken verder dan de dag van morgen en onze hoop is gericht op de dag van overmorgen. Juist het werken voor deze radiozender en het ontmoeten van allerlei mensen die verder in het nieuws volkomen onzichtbaar zijn, versterken mij in het blij makende weten hoeveel vitaliteit er zit bij mensen. Mensen zijn veerkrachtig en kunnen heel wat verduren. Veel mensen zijn niet erop gebouwd om anderen in hun omgeving weg te duwen. Het sociale, de hulpvaardigheid, het op een aardige manier zien en gezien worden, staan voorzover ik het zie, bij vrijwel iedereen voorop. Het dagelijks weerkerende beeld dat ons in de media wordt voorgehouden, suggereert dat het een en al crisis, recessie en teloorgang zou zijn. Bovendien zou je soms met alle aandacht voor misdaad en aberratie denken dat elk mens het in zich heeft om het criminele pad op te gaan. Dat is niet zo. Het is goed, juist in deze Adventstijd, weerstand te bieden aan allerlei vreemde beeldvorming. Menszijn wordt dan geloven in mensen. En geloven in mensen is geloven in een Godheid en goedheid die hen te bovengaat maar wel dicht bij de hand is. Juist in donkere en lastige tijden kan er een kracht bij mensen ontwaken die geboren wordt uit het besef dat we er met het oog op de kinderen die nog geboren moeten worden, hier een betere wereld van moeten maken. Dat verbindt ons in het nog steeds buitensporig welvarende Europa met de veelal jonge mensen op de pleinen van steden als Cairo en Damascus.

Met muziek van Grieg aan het begin (Holberg Suite) en Rachmaninoff aan het eind (einde 1e deel van zijn 2e pianoconcert). Verder hoorde u muziek weer Rachmaninoff en de melodie van gezang 124 uit het Liedboek van de Kerken,in een improvisatie gespeeld door Eric Versloot Gelezen werd uit Matteüs 13: 26-29. Het gebed kwam uit de bundel Bij gelegenheid (II) van Sytze de Vries.

Terug naar overzicht…