Hoop

Door Ds. Aart Mak

De Amerikaanse president Obama is door het weekblad Time uitgeroepen tot ‘Persoon van het Jaar’. Hij wordt in dat blad uitvoerig geïnterviewd. De pas herkozen president  zegt dat klimaatverandering een van de drie belangrijkste thema's voor zijn tweede ambtstermijn is. Dat is een grote verandering. In zijn eerste termijn in het Witte Huis bleef hij opvallend stil over het klimaat. Volgens Obama zijn het zijn dochters die hem hebben beïnvloed om de strijd tegen de klimaatverandering meer aandacht te geven. "Het is een cliché, maar het is absoluut waar dat elke ouder die zijn kinderen ziet opgroeien, beseft dat alles wat je doet invloed heeft op hun toekomst. Je hoopt met heel je hart dat ze je overleven, dat de wereld beter is voor hen als je er niet meer bent. Je begint na te denken over hun kinderen,” zegt hij in het interview. "Rond thema's zoals de klimaatverandering, denk ik dat dit land en de wereld na moeten denken over wat ze achterlaten."
Kinderen kunnen zelf nog genoeg foute keuzen maken, zei Obama. "Je wilt niet dat ze jouw foute keuzes erven."



Obama sprak deze woorden nog voor de schietpartij in de Sandy Hook Elementary School in Newtown, Connecticut, plaatsvond. En nu, na deze catastrofe, wordt een ander belangrijk thema, de wapenwetgeving, op de agenda van de president gezet. De eerste signalen die hij hierover afgeeft, stemmen even hoopvol als wat hij zei over het klimaat. In de starre politieke verhoudingen in Senaat en Huis van Afgevaardigden zal elke verandering een zwaar bevochten overwinning zijn. Dat is dan weer om wanhopig van te worden. Maar het begin lijkt er en als zo vaak begint de gedachte aan verandering bij de gedachte aan kinderen. Iemand met macht, zoals Obama, die hierover begint, geeft andere mensen hoop.

In deze adventstijd leek de hoop even niet het thema. Zowel de vrijwel mislukte klimaattop in Doha, de schietpartij op die eerdergenoemde lagere school en de donkere verhalen rond het vermeende wereldeinde op 21 december 2012 deden mensen niet opveren en vol hoop om zich heen kijken. En het waren toch al langer tijden waarover gesomberd wordt. De schuldencrisis die overal ter wereld om zich heen grijpt, de oplopende werkloosheid in dit land, de ruwe omgangsvormen op straat en in het verkeer, de malversaties van te groot gemaakte organisaties in de zorg en in het onderwijs, het zijn alle zaken die zo opvallend in het nieuws en in veler levens aanwezig zijn, dat we er met elkaar niet vrolijker op lijken te worden. En dan hebben veel oudere mensen met een sterk ontwikkelde band met kerk en christelijk geloof daar ook weer een eigen verhaal aan toe te voegen. Ook in die kerk wordt het er niet vrolijker op, ondanks allerlei initiatieven en prima mensen her en der. Je ziet, waar je ook komt, hoe de maatschappij verandert, ook geestelijk. De wet op de zondagsrust lijkt binnenkort verleden tijd. Los van wat plaatselijke verordeningen wordt het dus binnenkort gewoon in dit land om dag in dag uit te consumeren. Maar de mens die achter die eeuwig begerige ogen en altijd etende mond schuilgaat, blijkt een kort lontje te hebben, geneigd te zijn te stemmen op partijen die het egoïsme propageren en sentimenteel te worden om het minste of geringste, een potvis die aanspoelt op een strand van Texel bijvoorbeeld.

Dus wie had het nog over hoop, een betere toekomst, een leefbaarder wereld, over een maatschappij waarin mensen elkaar tolereren en over goed onderwijs waarin kinderen onbekommerd zichzelf leren kennen en kennis opdoen over dit bestaan? En toch moeten we het over de hoop hebben. Ik ga nu de vroegere president van Tsjechië, Vaclav Havel, citeren. Hij zei ooit: "Hoop is een kwaliteit van de ziel en hangt niet af van wat er in de wereld gebeurt. Hoop is een gerichtheid van de geest, een gerichtheid van het hart, voorbij de horizon verankerd. Hoop in deze diepe en krachtige betekenis is niet hetzelfde als vreugde omdat alles goed gaat. Hoop is ergens voor werken omdat het goed is, niet alleen omdat het kans van slagen heeft. Hoop is niet hetzelfde als optimisme. Evenmin is het de overtuiging dat iets goed zal aflopen. Wel is het de zekerheid dat iets zinvol is, ongeacht de afloop of het resultaat." Dat zijn krachtige woorden van een haast bijbelse allure. Hij mag het zeggen, als iemand die zich verzet heeft, gevangen zat en jaren lang in een op het oog uitzichtloze situatie zijn ziel niet prijsgaf.

Ik gebruik het woord ziel. Ik wijs op het bijbelgedeelte waarin Jezus pleit voor de kostbaarheid van de innerlijke mens, de ziel. Hoop is dat mensen zonder berekening en zonder behoefte aan applaus, doen wat gedaan moet worden. Daarvan zijn altijd genoeg mensen zich bewust. En zo niet, dan zijn er, zoals bij Barack Obama, wel opgroeiende kinderen die herinneren aan de bedoeling van dit leven en hoe de toekomst zou kunnen zijn. We komen er wel, ook met alle ziekte en zeerte die mensen meedragen. We komen er wel, als we voorbij de horizon denken en voorbij ook aan onze eigen eer en status. Je niet alles aantrekken wat gebeurt. Wel je voorover buigen en kijken naar een kind. Degene die kijkt is volwassen. En die volwassene is naar het oude christelijke idee, een mens met ervaring en verstand die blijft hopen en geloven als een kind.

Met muziek van Desplat en Lane/Vitarelli. Verder hoorde u muziek van Beethoven en ‘What child is this?’. Gelezen werd uit Markus 8: 36. Gebeden werd uit ‘Bij gelegenheid (II)’ van Sytze de Vries.
 

Terug naar overzicht…