Water

Door Ds. Aart Mak

Ik wist niet dat zij nog leefde. In heb het over Vera Lynn. Zij werd de afgelopen week 97 jaar. En omdat zij haar debuut maakte voor de Britse radio toen ze amper 7 jaar oud was, viert ze dit jaar haar 90-jarig jubileum als zangeres. Er komt zelfs een nieuw album uit, National Treasure, ter herdenking van D-day, de invasie die op 6 juni 1944 plaatsvond. Dat is dit jaar dus 70 jaar geleden. Tijdens de Tweede Wereldoorlog had Vera Lynn haar eigen radioprogramma. Ze sprak daarin de troepen bemoedigend toe en zong bekende nummers als The White Cliffs of Dover en We’ll Meet Again. De naam Vera Lynn is daardoor onlosmakelijk verbonden met de generaties die de tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt.

Soms zijn wij met elkaar zo druk met de waan van de dag, de Krim en de Oekraïne, Syrië, de economische crisis, de komende conferentie in Den Haag, het nu al dagen lang vermiste vliegtuig, de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen afgelopen week en de uitspraak van Wilders, dat we vergeten dat er ook andere tijden waren. En dat er mensen onder ons zijn die die andere tijden vertegenwoordigen. Zoals Vera Lynn en naar ik weet talloze luisteraars naar deze zender. Niet dat deze ouderen niet meer bij de tijd zijn, hun aanwezigheid onder ons kan juist helpen om te doorzien en te relativeren waar we ons tegenwoordig soms veel te druk over maken. Het is als de oude Prediker in de bijbel die zegt dat er niets nieuws onder de zon is en dat de mens zich wel erg druk maakt om zaken die er uiteindelijk nauwelijks toe doen. Lucht en leegte, alles is ijdelheid. Het is daarom altijd zaak, vind ik, tussen de regels van de kranten door te lezen. Er is ook nog wel wat anders aan de hand dan wat er op de eerste pagina’s staat. Ook de televisie- en radiojournaals hebben maar een beperkt aantal items, anders zou de kijker of luisteraar vermoeid afhaken. Er wordt dus voor ons gekozen wat van belang is.

En zo vind je ook aardige berichten als dat over wetenschappers die hebben uitgerekend dat de mens zeker 10 biljoen geuren van elkaar kan onderscheiden. Dat is heel veel, al zijn er ook collega-wetenschappers die dat maar weinig vinden. "We ruiken veel beter dan we altijd dachten," zegt in elk geval een onderzoeker, "en we hoeven helemaal niet zo'n minderwaardigheidscomplex te hebben als het gaat om onze reuk." Ik denk dan: had ik een minderwaardigheidscomplex, vergeleken met mijn hond bijvoorbeeld? In elk geval heb ik pas nog een geur waargenomen die ik in vijftig jaar niet geroken had. Ik werd terug gekatapulteerd in de tijd. Onze reuk is sterk verbonden met ons geheugen, dat wist ik. Maar ik heb niet kunnen nagaan waar ik die geur van kende, alleen dat ik nog heel jong was.

Maar het aardigste bericht vond ik eigenlijk dit. Er zouden zich wel eens, honderden kilometers onder onze voeten, grote volumes water kunnen bevinden. De theorie is dat er 410 tot 660 kilometer diep in de aarde zich wel eens enorme oceanen zouden kunnen bevinden. Dat idee bestond al langer bij sommigen, maar hoe bewijs je dat? Maar nu wisten Canadese wetenschappers een waterrijk mineraal te bemachtigen, ringwoodiet, en ze ontdekten dat in een diamant. Het mineraal, dat alleen onder grote druk ontstaat, was tot dusver al in meteorieten aangetroffen, maar nog nooit in 'aardse' vorm. Het is nu eenmaal niet mogelijk om honderden kilometers diep te graven. De ringwoodiet houdende diamant was via vulkanisch gesteente op het aardoppervlak terecht gekomen. Na analyse blijkt dat de ringwoodiet voor 1,5 procent uit water bestaat. "Dit staal levert extreem sterke bevestiging dat er zich enorme natte plekken bevinden in de aarde," zegt de onderzoeker Pearson. "Die specifieke zone in de aarde zou zelfs zoveel water kunnen bevatten als alle bekende oceanen samen." Pearson noemt het de belangrijkste ontdekking uit zijn carrière. Volgens hem en anderen kunnen processen als vulkanisme en platentektoniek veel beter bestudeerd worden.

Ja, u begrijpt misschien waaraan ik onmiddellijk moest denken toen ik dat bericht las. In de bijbel wordt gesproken over wateren onder de aarde. Die gedachte, genoemd in Exodus 20 en Deuteronomium 5, komt erop neer dat gesneden beelden niet mogen worden gemaakt, niet van wat in de hemel is, niet van wat daaronder op aarde is en ook niet van wat in de wateren die weer onder de aarde zijn, zich bevindt. Kan het zijn, zo dacht ik even, dat de oude schrijvers intuïtief wisten wat wij pas willen weten als we het kunnen bewijzen? Hebben we dan toch weer gedacht dat wij beter weten dat de mensen uit vroegere tijden die nog dachten dat de zon om de aarde draait en dat de aarde drijft op een enorm wateroppervlakte? De scheepslui van Columbus waren bang dat zij de natte randen van de platte aarde zouden bereiken en daaroverheen zouden vallen. Hautain glimlachend weten wij beter en verbazen ons dat een vliegtuig, de MH 370 van de Malaysia Airlines met 239 mensen aan boord, zomaar zoek en onvindbaar kan zijn. Alsof wij tegenwoordig alles kunnen zien en weten.

Ik weet het allemaal nog zo net niet. Soms lijken de mensen van tegenwoordig wel op kinderen die alles willen weten, aanraken, opbergen, weer verder gaan, vergeten en bij alles wat zich aandient doen alsof het zo nieuw en bijzonder is dat al het eerdere er niet meer toe doet. Het is allemaal nogal hijgerig, die wereld van ons. Een uitvaartbedrijf uit Ierland gaat nu de uitvaarten die zij doet, via internet uitzenden. Speciaal voor die Ieren die naar de andere kant van de wereld zijn geëmigreerd en niet zomaar even kunnen overkomen om hun overleden tante of broer te begraven. Dat is natuurlijk een prima idee. Maar het is typerend voor deze tijd. Wij willen alles zien en weten en lijken dat ook te kunnen. Maar al dat zien en weten, dat denken en redeneren, lijkt als de aarde die ongemerkt drijft op het water. Zo drijft ons verstand op ons gevoel. Een goed gesprek waarin we elkaar onze intuïtie of onze tastende geloof vertellen - en mijmeren over de dood en wat dan volgt, of over hemel en aarde en of er nog iets anders aan de hand kan zijn dan wat we kunnen zien en bewijzen, daar komt het bij de meesten niet van. Toch jammer. Want ik voel aan mijn water dat we daarmee iets over het hoofd zien dat niet alleen ons verstand maar ook ons hart en onze ziel, kortom ons hele wezen kan raken…

Met muziek van Desplat en Lane/Vitarelli. Verder hoorde u muziek uit de Water Music van Händel en het lied ‘Holy City’, gezongen door Vera Lynn. Gelezen werd uit Prediker 1: 8-9. Het gebed kwam uit het Nieuwe Liedboek.

 

 

 

Terug naar overzicht…