What's in a name?

Door Aart Mak

In China leven ongeveer 1340 miljoen Chinezen. Een van de problemen is het gebrek aan achternamen. Er schijnen maar honderden achternamen te zijn. En de meest gebruikte achternaam is Wang. Een kleine 100 miljoen Chinezen dragen die achternaam. In dat immense land waar niet alleen met de rechten van mensen maar ook met hun namen nogal eens problemen zijn, combineren ze nu namen. Een kind van vader Zhou en moeder Wang mag dan kiezen tussen Zhou, Zhouwang, Wang en Wangzhou. Tja... Zouden getallen ook een oplossing kunnen zijn, dacht ik even? Of gaat dat te veel lijken op de angstige toekomstvisioenen van George Orwell en Aldous Huxley? In Nederland met zijn vergeleken met China geringe aantal inwoners is een naam allang niet meer voldoende. De overheid wil veel meer van je weten. Ik ken trouwens vier mensen die Hans Vos heten. Als je die een mail stuurt moet je ook wel met getallen werken. Hans Vos 97 etc. Zo gaat dat met teveel van hetzelfde...

In het boek Watership Down, geschreven door Richard Adams, wordt het jongste konijntje Vijfje genoemd. Het boek gaat namelijk over een konijnenkolonie die op zoek is naar een betere woonplaats. En de jongste en kleinste, ‘Vijfje’, blijkt gezegend met een uitstekend ontwikkeld gevoel en zal de groep ten slotte leiden naar wateren der rust. Maar hij heet ‘Vijfje’ omdat de ouders geen naam meer hadden. Na Flip en Flap kun je het volgende konijn toch moeilijk Flop noemen. Mijn eigen ouders kregen zeven kinderen. Ze hadden alle vier de grootouders en zichzelf vernoemd, waardoor namen als Aart en Arie, Adrie en Aad tegelijk in het zelfde gezin voor kwamen. Bij het zevende kind hakte mijn vader de knoop door en noemde zijn dochter Paula. Ook een beetje vernoemd maar nu naar zijn lievelingsapostel. Maar de naam betekent de kleinste. En zo was het en bleef het...

Een tijd geleden ging ik voor bij een uitvaart van iemand die niet kerkelijk was maar wel een beetje christelijk gecremeerd wilde worden. Ik vertelde over de beeldhouwer die geen afstand kon doen van zijn beelden, hoe beschadigd ze ook waren, want al die beelden hadden iets van hem zelf. En dat God ook zo zou zijn: ook Hij kon geen afstand doen van een mens, hoe beschadigd zo’n vrouw of man ook was geraakt.  Ik las ook nog een gedicht voor en ik zei ten slotte dat God ook de naam van deze mens in de palm van Zijn hand had geschreven. Dat laatste is een ontroerend beeld, maar goed beschouwd volkomen onbegrijpelijk. Deze mens, een vrouw die 79 jaar was geworden, was in de rij van de mensheid misschien nummer 56 miljard, 301 miljoen, 230 duizend, 137. En toch een naam. Een achternaam die al 90.000 keer eerder voor was gekomen in dit land. Een voornaam die ook al 10.000 keer door ouders was gegeven aan hun kind. En God maar schrijven in de palm van Zijn hand. Of, ander beeld, de hemelse klerken gaan maar door met het noteren van al die namen en God Zijn hand maar ophouden. Ik bedoel dit niet oneerbiedig. De taal van het geloof is de taal van het hart en die taal van liefde gaat ons verstand nog wel eens te boven.

Maar als wij zoiets zeggen, ‘met een naam geschreven in de palm van Gods hand’, bedoelen we dan de naam waarmee we gekend zijn? Hans of Grietje, Pieter of Ans? Ik zou zeggen van niet. Onze bekende naam is bedoeld om te kennen en gekend te zijn, om liefkozend of bestraffend toegesproken te worden. De naam gegeven door onze ouders of door een ambtenaar van de burgerlijke stand die vader wist te overtuigen. Maar het is ten diepste niet de naam die God bewaart. Dat is volgens het boek Openbaring een nieuwe naam op een wit steentje. En die naam kent niemand, behalve degene die het steentje ontvangt. Ook dat is weer geloofstaal, taal van het hart. Maar er sluimert een besef in door dat onze aardse en voor anderen bekende naam niet altijd zegt wie wij ten diepste zijn. Onze echte naam past bij degene die wij bij vlagen tegenkomen in onze binnenkamer. En dan ooit zullen wij diep ontroerd raken als blijkt dat wij zo goed gekend zijn dat we ons met die echte eigen naam niet anders dan helemaal thuis voelen in die nieuwe wereld. Zo gezien is het niet zo heel erg om met z’n allen Jansen of Wang te heten. Het is lastig. Maar het zegt niets over wie u echt bent. Dat is grotendeels verborgen. Je zou kunnen zeggen dat God voor ieder van ons een koosnaam heeft. God is trouwens zelf ook voorlopig vrij onduidelijk is als het gaat om zijn naam: Ik ben die ik ben – klinkt goed, maar is dat een naam? En hoe moet je eigenlijk een drie-enig god noemen? Gek geloof eigenlijk. Mooi geloof ook. Hoe kostbaar is een kwetsbaar mens. Of hij nu een Nederlander of een Chinees is.

Terug naar overzicht…