Oersaai

Door Aart Mak

In een boek met de titel De cultuur van het narcisme beschreef de Amerikaanse historicus Christopher Lasch hoe de westerse cultuur , en dan vooral de Amerikaanse, gedomineerd wordt door de narcistische persoonlijkheid, de mens die zich alleen op eigen levenslot concentreert en niet in staat is tot langdurige gemeenschap met anderen. Dat boek verscheen eind jaren ’70 vorige eeuw. De man had, zou ik zeggen, een vooruitziende blik. Dat wat wij jaren geleden het ik-tijdperk noemden, was nog maar een flauwe ouverture op wat er nu gaande is. Neem nu Donald Trump, een van de mannen die namens de republikeinen In november dit jaar wil vechten met een Democraat om Amerikaans president te worden. Een journalist die hem tien uur lang mocht meemaken en spreken, ene Michael d’Antonio, concludeert: ‘De man was poeslief. Tot hij hoorde dat ik iemand ontmoet had waar hij een bloedhekel aan had: toen moest ik opkrassen. Donald Trump mist het vermogen om zich in zijn medemensen in te leven en is een wraakzuchtige man.’ En verderop: ‘Hij beledigt graag mensen en sommigen beschouwen dat als eerlijkheid. Als politicus is hij extreem gevaarlijk. In augustus vorig jaar sloegen twee broers uit Boston een Mexicaanse immigrant het ziekenhuis in. Na hun arrestatie verkondigden ze dat Donald Trump het bij het rechte eind heeft en dat alle illegale migranten gedeporteerd moeten worden. Later volgden er incidenten waarbij tegenstanders van Trump door zijn fans hardhandig werden aangepakt. Donald Trump veroordeelt dat soort van aanvallen nooit, integendeel: zijn hardhandige fans looft hij als 'passionele patriotten'.’

U heeft gelezen dat de paus, desgevraagd, vond dat Trump geen christen is. Omdat Trump alleen denkt aan het bouwen van muren in plaats van aan het slaan van bruggen. Het was wel duidelijk dat paus Franciscus hierbij doelde op de rigoureuze maatregelen waar Trump voor pleit om alle migranten, uit Mexico of waar dan ook vandaan, te weren. Het Vaticaan mag dan wel zeggen dat het niet persoonlijk bedoeld is, maar dat is flauwekul. Trump reageerde al door de paus het recht te ontzeggen daarover te oordelen en te vinden dat hij wel een goed christen is omdat hij juist zijn land en desnoods ook het Vaticaan zal verdedigen tegen IS. Een typisch narcistische reactie. Terugschreeuwen, stoer doen, niet in gesprek gaan. Jij bent het centrum van de wereld en het gaat alleen om macht.

Volgens de eerdergenoemde journalist oemt Trump zijn tegenstanders steevast dom en onbekwaam: ‘Zijn fans zijn altijd de goeden, de rest zijn idioten. Zijn wereld bestaat alleen uit winners en losers, die hij de suckers noemt. Dat zijn degenen die afgunstig staan toe te kijken hoe winnaars zoals hij rijk worden. Hij is op een ziekelijke manier bang voor schaamte en vernedering. Zowat alles in zijn bestaan herleidt hij tot die twee begrippen. Verliezen is het meest beschamende wat een mens in zijn ogen kan overkomen.’ Genoeg over deze presidentskandidaat. Zolang zo iemand veel aanhang heeft, is dat een teken des tijds. Trump doet ook denken aan vele andere politici, in Europa en ook in Nederland, die voortdurend aandacht vragen, iets ondeugends of pesterigs roepen, zoals Wilders inmiddels al tien jaar hier doet, geen begin van oplossing aandragen voor de grote problemen van deze tijd, maar alleen de angsten van mensen uitvergroten, meningen manipuleren en of de ander beledigen of weglopen bij elk goed gesprek. Dat is dus narcisme en narcisten houden ervan om heel veel fans om zich heen te verzamelen die uiteraard niets te zeggen hebben, alleen maar klapvee mogen zijn. maar oh, wat si het spannend, de media staan er bol van – het is ook zo heerlijk theatraal.

Maar wat dacht u van de Europese politici die de afgelopen dagen zichzelf van hun slaap beroofden om de komen tot een werkbaar compromis en zo Groot-Brittannië binnen de Unie te houden. Dat is saai. Het is alleen maar de boel bij elkaar houden. Maar ik vind het een kunststuk van formaat. Geen Trump maar Tusk dus. Als je geen oorlog wilt, dan moet je praten en bereid zijn tot water bij de wijn. Het is in feite het werk achter de schermen, in stilte, dat waar ambtenaren goed in zijn. Schreeuwers, populisten en narcisten lopen daarbij alleen maar in de weg. En wat ik toen las, had daarmee ook alles te maken. Met die beweging van de etalage naar de achterkamer en misschien wel de binnenkamer. Dat was een artikel in de Correspondent waarin duidelijk werd gemaakt dat een land zonder kadaster en zonder fatsoenlijke belastingdienst, kortom zonder alles wat wij bureaucratie noemen, gedoemd is arm te blijven. Waarom omdat boeren die hun stuk land ook op papier hebben geregistreerd gaan investeren. Kortom: dat wat wij oersaai noemen, is juist wat goed is voor deze wereld. Al dat onzichtbare werk, al dat ambtenarengedoe, we moesten er maar eens een diepe buiging voor maken. Hulde aan de deugden eenvoud, bescheidenheid en doorzettingsvermogen. En wie weet komen er nog eens andere tijden…

Terug naar overzicht…