God

Door Ds. Aart Mak

Weet u waar God te vinden is? Ik weet dat er heel wat mensen naar hem op zoek zijn. Hij schijnt zich verstopt te hebben. Weet u dus misschien waar God zich verstopt heeft? Op bergen en in dalen, zingen sommigen, ja overal is God. Maar anderen beweren dat hij in geen velden of wegen te bekennen is. En weet u ook waarom God zich verstopt heeft? Er is een verhaal dat zegt dat God zich verstopt heeft om ons te leren zelfstandig te worden. Kinderen moeten groot worden, dus trekt Vader zich soms terug. Maar als die vader een beetje van zijn kinderen houdt en als hij dan ziet hoe die mensenkinderen de weg kwijt raken en flink aan het dwalen slaan, dan zal hij zich toch zo snel mogelijk willen laten zien? Hallo, hier ben ik, ik help jullie wel even. Goed gedaan hoor, maar jullie kunnen nog niet echt zonder mij, zie ik. Maar ik heb hem nog niet ergens tevoorschijn zien komen. Of ben ik blind?

Of ik nu wel of niet blind ben, laat ik maar even. Ik weet dat niet goed. Een ding weet ik wel. Ik ben wel in de war. Al een tijdje trouwens en mijn verwarring gaat maar niet weg. Telkens word ik weer geraakt. Net nog. Lees ik een bericht dat de stad Qaraqosh in Irak is veroverd door de IS en dat ze daar nu ook kinderen onthoofden. Kinderen, hoe halen ze het in hun hoofd? Ik begrijp haat en ik kan me zelfs voorstellen dat je vindt dat de mensen die jou of jouw land iets hebben aangedaan moeten sterven, maar waarom zou je kinderen doden en ook nog eens op zo’n barbaarse wijze? Van zo’n bericht raak ik dus danig in de war. Nu heeft God zich wel heel erg verstopt en laat hij voor mijn gevoel de boel wel erg de boel.

Ons kabinet weet het ook niet, zo bleek mij afgelopen week. Is het u opgevallen hoeveel angst er in de troonrede zat? Het was een en al boze buitenwereld. ‘De ramp met de MH17 laat weer eens zien hoe in de wereld van vandaag alles met alles samenhangt.’ En: ‘De haat die elders in de wereld mensen in het verderf stort, mag niet overslaan naar onze straten.’ Defensie en de AIVD krijgen er dus geld bij. Mijn hemel, de beer is wel los. Het zijn barre tijden en we moeten ons dus schrap zetten.

Maar wat gebeurt hier eigenlijk? Ineens is mijn verwarring over. Ik zie in een paar seconden hoe ik me heb laten meesleuren. Het voelt of ik loskom uit mijn door angst bevroren gedachten. Het is alsof mij een spiegel wordt voorgehouden en het flitst door mij heen: ik lijk op die mevrouw met dat van angst verwrongen gezicht op dat beroemde schilderij van Edvard Munch: De Schreeuw. Die spiegel werd mij voorgehouden door het kabinet de afgelopen week. Ik heb dit jaar pas later gelezen wat de koning namens de regering vertelde en een klein beetje teruggeluisterd naar de spannendste momenten in het daarop volgende debat in de Tweede Kamer. Daardoor had ik eerst niet goed in de gaten wat er niet werd gezegd. Nu wel dankzij een paar goeie journalisten die precies doen waarvoor ze dienen: opletten en nadenken. Want het draaide in die troonrede allemaal om geld. Maar het ging niet over wat wij nu met elkaar willen, wat voor samenleving ons voor ogen staat en hoe wij investeren in de samenleving. Ja, we willen zo goed mogelijk overeind houden wat we hebben – en dat lukt niet goed – dus zullen de sterkste schouders de meeste lasten moeten dragen maar we moeten erop rekenen dat .. etc. Waar was de hoop, de visie op hoe het zou kunnen in de komende jaren van deze eeuw? De toon in de troonrede was die van angst, ik zei het al. Als een deken werd die angst over ons uitgespreid. Maar waar waren de gedachten over het milieu, over duurzaamheid, over het klimaat, over allerlei initiatieven die ontstaan in buurten en wijken? Geen sprankje hoop, geen kritische opmerking ook over hoe de meeste gevechten in deze wereld te maken hebben met fossiele brandstoffen, de olie in het Midden-Oosten, het aardgas in Rusland. En hoe dat veel verklaart en tegelijk de sleutel vormt voor meer vrede.

Mijn politieke analyse rammelt, ongetwijfeld. Maar daar gaat het nu niet om. Ik zag hoe ook ik een weg was ingeslagen en ik keer op mijn schreden terug. Een ander geluid, dat moet klinken. Het verhaal van hoop, dat moet gehoord worden. Ja, het klopt, wij zijn  hier in Nederland op onze sterfelijkheid gewezen. Als er zomaar 198 Nederlanders die in een vliegtuig zitten zoals wij allemaal wel eens doen, in het niet verdwijnen, komt het dichtbij. Maar het gaat om de vraag wat dichtbij komt. Wij zijn mensen en dus sterfelijke wezens. Het kan zomaar over zijn. Alsof we dat niet wisten. En voor zover we het niet wisten omdat we het verdrongen hadden met ons malle idee dat wij met onze welvaart en cultuur voor eens en altijd zijn, weten we het nu weer. Gedenk te sterven, zeiden de generaties voor ons. En dat maakte die mensen van vroeger niet bang maar rustig, relativerend en des te dankbaarder.

De vraag waar God te vinden is, is dan ook eigenlijk een dwaze vraag. Dit leven is geen speeltuin waar de oppasser zich soms even achter een boom verbergt. Wij zijn mensen die in een voor ons niet te bevatten netwerk van relaties en gebeurtenissen een weg moeten zien te vinden. En het belangrijkste dat ons kan helpen is het woord vertrouwen. En vertrouwen is ook dat een mens zich niet te veel laat leiden door angsten. Eigenlijk is dit precies waarover het zo vaak in de Bijbel gaat. Dan noemt Jezus zijn leerlingen kleingelovigen en dan komt er weer zo’n engel die als eerste zegt: Vrees niet! Ik was dus zoals ik eerder in dit Goede Begin zei, wel blind. Ik zag het niet en ik dacht dat het aan de wereld om mij heen lag. Ik was ziende blind, heet dat dan. En zo moest dit toch maar weer een Goed Begin van deze zondag zijn. Een kleine opfrissing om deze dag te ontvangen en te genieten van alle goedheid die ook bestaat. Dat helpt. Overigens is dit de een na laatste keer dat ik deze column uitspreek. De volgende keer, aan het eind van de maand september, houd ik ermee op. Althans met deze manier om aan het begin van de zondagmorgen het woord tot u te richten, of u nu luistert of deze tekst op de website leest. Er komt vanaf oktober iets anders voor in de plaats. Maar dat vertel ik de volgende keer wel. Deze zondag laten wij ons weer vinden, door God. En daar hoef je zelf, als mens, niet zo heel veel voor te doen. Een beetje de tijd nemen, open staan, je niet teveel laten afleiden. Een goeie zondag gewenst daarom!

Met muziek van Desplat en Lane/Vitarelli (twee keer). Verder hoorde u het lied ‘Zingt volop Gods lof’. Gelezen werd uit Deuteronomium 4: 28-29. Het gebed kwam uit de bundel ‘Zeggen en zwijgen, oecumenisch gebedenboek voor alledag’ van Marcel Barnard e.a.

Terug naar overzicht…