Vastigheid

Door Ds. Aart Mak

Pas schreef ik ergens dat mensen in geestelijke zaken nu eenmaal wat vastigheid nodig hebben. Ik maakte de opmerking met een lichte verzuchting. Het zou namelijk toch mooi zijn als het menselijk bewustzijn dat de Geest zich niet laat vastleggen in gebouwen, wat meer ontwikkeld was. Het zou een hoop barre discussies over al het dan niet sluiten van kerkgebouwen schelen. Geestelijk gesproken is het niet zo verkeerd om als een zwerver onder de open hemel en dus van de geef te leven. Maar de gemiddelde religieuze mens houdt het verrassingspakket van het dagelijkse leven niet zo lang vol en hecht toch weer aan een afdak om met wat bekenden onder te schuilen tegen de regen en kou en ik bedoel nu dat gelovige mensen om die reden toch al weer gauw een gebouw of traditie omarmen.

Christenen nemen uiteraard voor waar aan dat hun Heer en Heiland geen steen had om het hoofd op neer te leggen, maar zelf vleien ze zich maar al te graag in het zachte bed van hun vaste gewoonten en vertrouwde omgeving. Iedereen begrijpt dat een priester of dominee die in het nieuwste model Mercedes op huisbezoek gaat, te ver uit de pas loopt van de man die Jeruzalem op een ezeltje binnenreed. De bisschop van het Duitse Limburg, mgr. Tebartz – van Elst, die zijn ambtswoning voor 31 miljoen liet verbouwen, heeft iets heel belangrijks niet goed begrepen. Of zijn zucht naar luxe verband houdt met zijn autoritaire persoonlijkheid, vertelt het verhaal niet, maar uiteraard buigt zich daar sinds afgelopen vrijdag een speciale commissie over. De man moet erg opgekeken hebben toen hij net als wij allemaal, zich realiseerde dat het gezicht van de wereldkerk nu wordt bepaald door een paus die klein wil wonen en gewend is sober te leven. Teveel vastgoed is niet goed, maar enige vastigheid is dus wel gewenst, dat wil ik maar zeggen.

En hoe zit het, als het over vastigheid gaat, met de virtuele wereld? Deze week was er een aardig voorbeeld. De protestantse kerk heeft gekozen om als kerk op internet aanwezig te zijn. Daarvoor is www.mijnkerk.nl opgericht. Wie tot de bijna 90% Nederlanders behoort met een internetverbinding moet zeker eens gaan kijken. Collega Fred Omvlee is nu van start gegaan met een inzegening, een filmpje dat bedoeld is als preek, een aantal gebeden en vooral natuurlijk heel veel goede bedoelingen. Er wordt door de landelijke PKN drie jaar geld ingestoken en de hoop is uiteraard dat het wat gaat worden. Waarom? Omdat – en ik citeer nu losjes uit wat ik zag en hoorde in de digitale startdienst – wij graag daar zijn waar mensen zijn. En heel veel mensen zitten dagelijks veel en vaak op internet. Het is de bedoeling op dat grote digitale netwerk een heilige en veilige plek te creëren. ‘Mijn kerk is jouw kerk.’ En zo werd de stola met daarop de logo’s van Facebook en Twitter Fred omgehangen, eerst nog binnenstebuiten overigens. En werd er gedankt voor het internet. Toen het klaar was, zag je op de rest van de website dat je opmerkingen kon maken, gebedsintenties kon opschrijven, al dat soort dingen. Na allerlei eerdere starts in andere landen en naast wat Roderick Vonhögen, de rooms-katholieke mediapriester, al jaren doet, is er nu ook in Nederland een heuse kerk op internet.

En nu dus weer mijn opmerking van het begin dat een mens in geestelijke zaken wat vastigheid nodig heeft. Nu ben ik zelf al jaren van de radio en weet ik hoeveel mensen thuis luisteren en zo zich, net als mensen die naar een kerk gaan, openstellen voor inkeer, verdieping en verrijking. Die radioluisteraars horen grotendeels tot de oudere generaties van Nederland en onder hen zijn er velen, zo is mijn ervaring, die gewend waren wel naar een kerk te gaan en nu, soms noodgedwongen, de kerk via de radio in huis halen. Bij de internetkerk is dat een ander verhaal. Fred en zijn collega’s mikken net als Kerk Zonder Grenzen met Tuimelteksten, op de jongere generaties die voor veel lokale kerkgemeenschappen onbereikbaar zijn. Dat zijn de mensen die blij zijn dat ze zondagmorgen eindelijk een keer vrij zijn en de rest van die dag graag met hun vrienden of kinderen wat leuks willen doen. Het zijn de mensen die whatsappen en zich op de sociale media laten zien. En zouden die middengeneraties nu regelmatig hun heil gaan zoeken bij mijnkerk.nl? Dat is de spannende en voorlopig nog lang niet beantwoorde vraag.

Ik schat in dat je dan beter voor de dag moet komen dan nu het geval is. Ik zeg dat collegiaal en wetend hoe zeer wij allemaal op een geestelijk breukvlak in de tijd leven. Niemand weet op dit moment hoe je de slag maakt om traditie en moderne tijd, christelijk erfgoed en tijdgeest, kerkgemeenschap en de huidige bindingsangst met elkaar moet verbinden. Elke poging daartoe is de moeite waard. Ergens mee beginnen moet je vooral doen en dat net als bij Jericho in het oude verhaal, zeven keer volhouden. Wie weet valt er ergens een muur om. Maar ik adviseer Fred en zijn denktank wel om minder soft tevoorschijn te komen. Het had een hoog vrouwelijk gehalte. Alle woorden waren als een moederschoot waaraan niemand zich kon bezeren. Wees maar confronterend. Kritisch. Het evangelie is te allen tijde ook aanstootgevend. De wijsheid van de wereld blijkt dan nogal eens grote dwaasheid te zijn. En omgekeerd trouwens ook. En dat is vaak schokkend. En ik zou er echt theater van maken en dus ruimschoots gebruik maken van theatertechnieken. Nu oogde het te armoedig. Een toneelstukje voor internet waarbij niet eens in de camera gekeken werd. Zo armetierig zoals het vaak in zondagse kerkdiensten toegaat. Wie het publieke platform van internet betreedt, moet kwaliteit leveren. En als het om geloofsvragen gaat, mag het heus wel groots en meeslepend zijn. Maak gebruik van acteurs die weten hoe je emoties vertolkt. Blijf niet hangen in kaarsjes aansteken – dat gebeurt overal, maar vertel verhalen. En laat zien waar de conflicten van het leven, de innerlijke gevechten, de uiterlijke botsingen plaatsvinden en waarom. Zo’n interview van Coen Verbraak met Rijkman Groenink wil ik zien en geef daar maar een inbedding aan, zonder te moraliseren.

Niemand die weet hoe het moet, ik geef het toe. En of de kerk ooit weer zo’n sterke invloed op de maatschappij zal gaan hebben als in vroeger dagen? Wie zal het zeggen. En vooral of mensen voor hun dagelijkse portie troost en uitdaging zoiets ouds als de kerk en haar heilige schriften opzoeken, is nog maar de vraag. En of het voortaan digitaal gaat of dat we toch weer terugkeren naar de concrete mensen in het dorp of de stadswijk waar wij wonen, de eerder genoemde vastigheid kortom, wie het weet mag het zeggen. En dus is elke poging het proberen waard, zeker ook deze van mijnkerk.nl. Enne, de muziek was heel goed, 'I say a little prayer', luister maar even naar de beroemde versie van Aretha Franklin…

Met muziek van Desplat en Lane/Vitarelli. Verder hoorde muziek van Aretha Franklin (Say a little prayer for me) en ‘De geest van god is als een dans.’ Gelezen werd uit Markus 8:34 en 8:36. Het gebed kwam uit de bundel ‘Zeggen en zwijgen, oecumenisch gebedenboek voor alledag’ van Marcel Barnard e.a.

 

 

 

Terug naar overzicht…