Jas

Door Ds. Aart Mak

De afgelopen donderdag was ik op tijd terug van een Witte Donderdagviering om het grootste deel van The Passion op Nederland 1 te zien. Collega’s twitterden al dat de Jezus van dit jaar, gespeeld door de sluikharige Jan Dulles, de jas van Aart Mak aan had, een zandkleurige montycoat, ach ja. Ik was erg onder de indruk, dat zeg ik gelijk maar. Van de coach van Beau van Erven Dorens, de verteller, kunnen veel dominees en priesters leren hoe het helpt om goed te leren presenteren; het zou hun verhaal zoveel beter maken. De keuze van de liederen was vaak knap gevonden. Marco Borsato leverde terecht heel wat prachtige teksten over liefde en haat, eenzaamheid en strijd. Maar vooral het ‘Zing vecht, huil, bid, lach, werk en bewonder’ van Ramses Shaffy dat gezongen werd toen Jezus bij het laatste avondmaal het brood en de wijn deelde, was echt raak. En dan was er Simone Kleinsma die zo innig en overtuigend kan zingen en soms  verrassende bekende Nederlanders, zoals Jack van Gelder die Pilatus speelde. En natuurlijk dat kruis, dat enorme lichtgevende en zware kruis dat met vele mensen eromheen naar de Vismarkt werd gedragen. Het is een ijzersterke formule, het is televisie op zijn best en er kijken ontzagwekkend veel mensen naar. Mijn liefje wat wil je nog meer?

Vandaag is het dan Pasen. We gaan verder waar de Passion eindigde,  hoewel dit televisiespektakel er in alle openheid wel naar verwees. Is het mogelijk om je iets voor te stellen bij de mogelijkheid dat niet alleen over deze mens van Nazareth maar over elke mens met de dood niet het laatste is gezegd? Het moet toen voor zijn vrouwelijke en mannelijke volgelingen vaak als in een droom zijn geweest. Een bekende droom, dat wel, zo’n droom waarin je als een vogel zo vrij vliegt en waarin je lang geleden overleden ouders en grootouders ontmoet als leefden zij nu. Het moet ook schokkend zijn geweest dat er nog allerlei rekeningen openstonden. Zo bij Petrus die nauwelijks de durf had om degene die hij geloochend had onder ogen te komen. Of bij Thomas die niet voor het eerst van zijn leven twijfelde. En dan blijken deze verhalen ineens over veel meer te gaan dan alleen over leven na de dood. De opstanding uit de dood van Jezus blijkt ook een diepe betekenis te hebben voor onze manier van denken en doen. Daar schrijft Paulus in zijn brieven veel over. Als de dood niet het laatste is, wordt de cirkel waarin wij leven ineens zo veel groter. Als er een wereld van licht en liefde om ons heen is, waarin wij worden opgenomen met onze laatste adem, staat dit hele vreemde gedoe dat wij leven noemen in een ander licht. Waar is alles dan goed voor? Als je weet dat geen daad ongezien blijft en elk woord naar je terugkeert? Als je tot je door laat dringen dat de waarheid uiteindelijk zal zegevieren? De waarheid namelijk dat mensen wel doodgemaakt kunnen worden maar dat niemand aan hun ziel kan komen, zoals Jezus ergens zelf ooit zei. Dat de mensen die omkwamen in de in elkaar stortende kledingfabrieken in Bangla Desh, de verdwenen passagiers van vlucht MH370, de verdronken kinderen op de gekapseisde veerboot Sewol voor de kust van Zuid-Korea, de verkeersslachtoffers, de met hulp van de Levenseindekliniek gestorvenen, de doden die u zelf nog steeds betreurt, uw eigen vader en moeder, vrienden, kinderen soms, dat al die mensen er nog steeds zijn, maar anders, letterlijk lichter, niet meer hier zintuiglijk waarneembaar op deze zware aarde. Het is om intens te willen geloven of haast van je geloof af te vallen. Wie zal hier durven zeggen wat waar is? Daarom is Pasen een haast onmogelijke sprong van het christelijke geloof.

Maar Pasen betekent, goed beschouwd, ook veel voor het gewone leven dat zich vaak tussen vier muren en in elk geval ergens onder de hemel op aarde afspeelt. Dat zal ik uitleggen en ik heb er even een zijsprong voor nodig. Ik las een verhaal dat veelzeggend is voor de mens in het algemeen en zeker voor veel mensen in de huidige tijd. Flip is een bekende verschijning op veel basisscholen. Flip is een knuffelbeer. De knuffel komt elke week bij een ander kindje logeren en het is de bedoeling dat ouders in zijn dagboekje opschrijven wat Flip tijdens de logeerpartij heeft meegemaakt. Uit Brits onderzoek blijkt echter dat het ogenschijnlijk gezellige fenomeen nogal wat stress met zich mee kan brengen. Veel ouders willen namelijk niet onderdoen voor de voorgaande gastouders van Flip. Dus wordt het schriftje eerst grondig doorgenomen om te kijken welke avonturen de knuffelbeer eerder meemaakte. En dat levert de nodige strijd en concurrentie op. Gewoon een weekendje uitslapen is er voor menig Flip niet meer bij. De beer – nogmaals, een knuffelbeer – mag mee naar pretparken, gaat lekker uit eten of krijgt een nieuwe outfit aangemeten. Meerdere basisscholen in Groot-Brittannië zijn vanwege die competitiedrang onder ouders inmiddels gestopt met het uitwisselen van de knuffelbeer. Het probleem van Flip de knuffelbeer beperkt zich niet alleen tot Britse ouders, zo leert een rondje op het verschillende Nederlandse fora.

Waar dit over gaat? Dit gaat over de merkwaardige drang die in veel mensen zit om altijd maar zich te willen meten met anderen. Ze willen opvallen, misschien wel de beste en liefst ook nog de leukste zijn, niet onderdoen voor anderen in elk geval. Het leven wordt zo een competitie, een dagelijkse race zonder finish. Kinderen kunnen de inzet zijn – wie heeft de leukste baby? Maar in feite kan alles dienen om voor het eigen gevoel in het centrum van de wereld te staan. Dit malle streven wordt m.i. door het Paasverhaal omver gehaald. Want als Pasen niet waar is, dan moet dit leven alles zijn en wordt de druk inderdaad groot om er alles uit te halen. Maar als Pasen wel waar is en er veel meer aan de hand is dan wij ons zelfs maar kunnen voorstellen, dan hoeft veel geldingsdrang, jezelf bewijzen, concurrentiedrift en alles wat het leven zo hard en eindeloos vermoeiend maakt, niet meer. Wij zijn opgenomen in een wereld van licht. En het is zo troostend dat vanuit die wereld voortdurend gesproken wordt over vergeving, barmhartigheid, genade en vooral ook verzoend worden met jezelf. Ik gun zoveel mensen zoveel meer ontspanning die voorkomt uit het diepe besef dat het leven geen prestatie maar een geschenk is. Ik gun zoveel mensen dat ze een keer zeggen: ‘Ik hoef niet alles te kunnen en te moeten.’ En dat gun ik mezelf ook. Wat mij betreft mag Jezus ook volgend jaar mijn jas weer dragen...

Met muziek van Desplat en Lane/Vitarelli. Verder hoorde u muziek van Shaffy en het lied ‘Christus, mijn Heer’ van Sytze de Vries. Gelezen werd uit Psalm 103: 13-14. Het gebed kwam uit de bundel ‘Zeggen en zwijgen, oecumenisch gebedenboek voor alledag’ van Marcel Barnard e.a.

Terug naar overzicht…