Honderd

Door Ds. Aart Mak

Nederland over honderd jaar, in de jaren 10 van de 22e eeuw. Hoe staat het er dan voor met de christelijke kerk, het geloof in het algemeen en de religies in de wereld? Ik probeer het me voor te stellen... Religie bestaat zeker nog, in de 22e eeuw, maar is verregaand veranderd. Veel meer dan met geopenbaarde geloofswaarheden houden mensen zich bezig met intuïtieve inzichten. Men erkent de noodzaak van een spiritualiteit die het individu helpt om in evenwicht te zijn met zichzelf en de wereld. Het gaat vooral om levenswijsheid. Mede door de economische macht van China kent het aloude Taoïsme een revival. Voor veel mensen is het gewoon om de grote momenten van het leven diepgaand en symbolisch te vieren. Dat gebeurt in de open lucht en soms in eeuwenoude kerkgebouwen die in inrichting niet meer herinneren aan het christendom maar een eenvoud hebben waar ieder zich thuis voelt. De riten zijn een mix van oost en west, de gebruikte woorden duiden het mysterie zonder het te benoemen. Mensen van allerlei snit komen, als het nodig is, bijeen: bij geboorte en dood, geluk en ongeluk, en ook als er in de digitale democratie een belangrijke keuze moet worden gemaakt.

Er blijven plaatsen waar mensen zich in één godsdienstige traditie scholen. Dat geldt ook voor het christendom. In kleine huisgemeenten wordt gebeden, gemediteerd en gesproken over levensstijl. De talenten en ervaringen van de gespreksdeelnemers zijn richtinggevend. De nederigheid van Christus blijft inspireren. De kloosters die in de 150 jaar daarvoor vrijwel werden verlaten, zijn erin geslaagd zich aan te passen aan de moderne maatschappij. In een verbond met middelgrote en grote bedrijven hebben zij denkcentra gevormd waar veel werknemers regelmatig gebruik van maken. Deze denkcentra worden geleid door mannen en vrouwen die bekend staan om hun rust en wijsheid. Zij bieden een alom erkend tegenwicht aan de mens van de 22e eeuw die ofwel verslaafd is aan de drukte ofwel aan de leegte.

De medische kennis is zo groot dat men in staat is een mens tot op de genen en moleculen te ontleden en op te bouwen. Een sterke tegenbeweging stelt al jaren lastige vragen wat een mens tot mens maakt en wat de definitie van menswaardig leven is. Op dat vlak ontmoeten mensen uit verschillende religieuze en spirituele tradities elkaar en ontstaan nieuwe religies. Alle oude wereldgodsdiensten kennen nog steeds orthodoxe stromingen die zich verzetten tegen de moderne tijd. In landen met grote armoede blijft deze manier van denken een lont in het kruitvat. Maar voor de meeste wereldbewoners is religie een weloverwogen manier om ‘groene’ waarden te beleven. Tot dat inzicht kwam men door de natuurrampen van de 21e eeuw. Om economische en morele redenen zijn dieren niet meer om te consumeren.

Het nadenken over wie God is, is grotendeels vervangen door de mystiek van het niet-weten. Men beseft dat er geheimen zijn waar geen woorden voor zijn. Het woord God is volgens velen een aanduiding van een dragende kracht. Tegelijk ervaren mensen een persoonlijke roeping. Men is tot de erkenning gekomen dat het in alle oude religieuze tradities uiteindelijk gaat om de strijd met het eigen ik en het mededogen met anderen. Dat heeft veel oude strijdpunten uitgebannen.

Deze column is niet te horen op de radio. Op zondag 19 december herhaalde ik die van 12 december (zie aldaar onder ‘Radio’). Deze werd niet uitgezonden vanwege een tijdelijke uitval van de zender. De bovenstaande column is een lichte bewerking van een onlangs in het tijdschrift OPEN DEUR verschenen artikel.

 

 

Terug naar overzicht…