Elitair

Door Aart Mak

Er is wel veel gaande. En niet alleen in de Syrische stad Aleppo waar mensen werd aangeraden de stad te verlaten voordat de bombardementen weer zouden losbarsten, terwijl alle vluchtwegen zijn afgesloten en ze dus als ratten in de val zitten. En er is veel aan de hand in de Verenigde Staten waar een kansloze missie onder burgers gaande is om de kiesmannen op 19 december alsnog te bewegen niet Trump maar Clinton als de nieuwe president naar voren te schuiven. Er is veel gaande in Europa waar nu zelfs Frans Timmermans openlijk twijfelt of het project Europa het wel zal redden gezien Brexit en allerlei andere sluimerende opstanden in Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Italië binnenkort ook en zeker Hongarije en andere Oost-Europese landen. En al die Europeanen zijn anti-EU, anti-migranten en anti-elite, wat dat laatste ook moge betekenen. En er is veel gaande in Nederland. Dat ontdekte, om maar iemand te noemen, de televisierecensent van het Algemeen Dagblad, Angela de Jong. Ze schreef afgelopen woensdag over de eenzijdige keuze van de gasten en de vaak neerbuigende toon bij De Wereld Draait Door en bij het praatprogramma Pauw. En ze was zo eerlijk te bekennen dat zij zich zelden herkent in de discussies die in die programma’s gevoerd worden. Terwijl zij toch, zoals ze schrijft, ‘hoogopgeleid is, een goede baan heeft, geen PVV stemt en zich toch zorgen maakt om Nederland.’

Een dag later schrijft Angela de Jong dat ze een berg mails kreeg, met haar stuk trending was op Twitter en de complimenten kreeg op het schoolplein. En dan schrijft ze het volgende interessante: ‘Natuurlijk wist ik van te voren heus wel dat ik niet alleen voor mezelf sprak. Ik hoor het op zoveel plekken waar ik kom. Van andere gewone mensen, met gewone zorgen. Over de instroom van vluchtelingen, hun pensioen, of ze op hun 55ste nog wel een baan vinden na ontslag, kerken die plaats maken voor moskeeën, de problemen in de zorg, zwarte piet die ineens niet meer kan. Fatsoenlijke mensen, die iedereen het beste gunnen, maar ook met reële vragen en angsten zitten die niet gehoord worden. Of makkelijk worden weggezet als extreem rechts.’ En waarom, dat is haar punt, geeft de publieke omroep niet de ruimte aan al die mensen met al die meningen? Nee, laat een van de briefschrijvers haar fel weten: 'De Hilversumse elitaire kliek houdt zich blind en doof voor de mening van de meerderheid van Nederland. Dat noemt men de dictatuur van de minderheid.'

Goed. In mijn binnenkamer overweeg ik dit alles. Het zijn onzekere tijden. Er zijn grote maatschappelijke verschuivingen gaande. De oude instituten, de politieke partijen, de kerken, de vakbonden, het onderwijs, de zorg, de publieke omroep, alle staan ze onder druk, verliezen aan betekenis en kunnen blijkbaar het grote en allang niet meer sluimerende gevoel van onbehagen niet beteugelen of kanaliseren. In mijn woonplaats Haarlem liggen op dit moment heel wat wegen open. Omwegen en opstoppingen, mannen met gele jassen. Automobilisten zie je nogal eens zichtbaar geïrriteerd zijn. De fietsers schieten hen ook nog eens aan alle kanten voorbij en bekommeren zich niet om verkeersregels. Het weer met al die regen maakt het er ook niet fijner op. Ik ben soms getuige van scheldpartijen, zomaar op straat. Volgens mij is dit een klein symptoom van hetzelfde als waar ik eerder op duidde. De enkeling schikt zich niet zomaar meer. Niemand wil de schlemiel zijn. Veel mensen zijn de laatste decennia gewend geraakt met hun geld leuke dingen te doen in het leven. Maar wat als we met teveel mensen zijn en het overal dringen is geblazen? Of wat als je het gevoel hebt dat er sommigen zijn die hun zakken vullen terwijl jij maar moet zien of je je baan houdt? En dan komen ze, ze - de mensen met een donkere huidskleur, ook nog eens zeggen dat ons feest, nota bene sinterklaas, niet deugt en dat we dat anders moeten vieren.

Ik gruw eerlijk gezegd van de manier waarop ik het zo-even uitdrukte. Maar ik weet allang dat dit bij sommige mensen leeft. Terwijl ik zelf een hele andere kant op ga met mijn gedachten. Zou deze verruwing en verrechtsing, dit sterker wordende egoïsme en merkwaardig romantische nationalisme ook een teken kunnen zijn dat we met elkaar los zijn geraakt van onze wortels? Dat vreselijke neoliberalisme heeft geleid tot een maatschappij met amper samenhang en solidariteit. Oude christelijke begrippen als naastenliefde en barmhartigheid lijken dwaasheden uit het verleden. En toch ben ik niet somber. Dat populisme, de stroming waarin demagogen de massa mobiliseren met zogenaamde eenvoudige oplossingen, zal het niet halen. Eenmaal aan de macht bakken die er echt niets van. Het enige dat helpt is rechtvaardigheid. Gelijke behandeling. Gewone burgers die met hun dagelijkse zorgen gezien en gehoord worden. En transparantie bij bestuurders. En weg met die idiote salarissen. Ja, mijn hart zit dus links. Maar hopelijk niet elitair. Daarvoor heb ik te vaak gelezen in de Bergrede. En kijk ik gelukkig te weinig televisie…

Terug naar overzicht…