Sterkte

Door Aart Mak

Sterkte. Iemand vertelt dat hij volgende week wordt opgenomen in het ziekenhuis. Kleine maar vervelende operatie. De luisteraar neemt dan afscheid van de spreker en wenst hem sterkte. Het woord valt vaak, soms gevat in een zin: Ik wens je sterkte! Er is ook genoeg aan de hand met mensen. Onverwacht, gepland, pijnlijk, onzeker makend. Leven gaat niet zonder slag of stoot. Op Facebook, het grootste sociale medium, kun je reageren op berichten van vrienden en bekenden die ook op Facebook zitten. Je kunt een ‘like’ geven (dat betekent dat je het leuk vindt, een aanmoediging, een teken dat je het ermee eens bent) en je kunt met een eigen tekst reageren. Het gebeurt nogal eens dat iemand een verdrietig bericht op Facebook zet. ‘Vandaag is het drie jaar geleden dat mijn man stierf.’ Of: ‘Ik ben helaas gezakt voor mijn rijbewijs.’ Dan kun je niet de like-knop gebruiken, want wat is er leuk aan zo’n bericht? En dan zie je de reacties die bijna altijd hetzelfde zijn, het naar ik aanneem welgemeende woord ‘sterkte’ met een uitroepteken. Toen ik las dat Facebook nu toch ook een zogenaamde ‘dislike’-knop erop gaat zetten – dus een duim omlaag ten teken van onbehagen, boosheid of afwijzing – dacht ik: ik zou liever zien dat ze een kaarsje erop zouden zetten: ‘Hier, alsjeblieft, ik steek een kaars voor je aan.’

Want het woord ‘sterkte’ alleen kan ook de eenzaamheid vergroten. Je hoopt dat iemand de kracht krijgt (of heeft) om die ernstige operatie te kunnen ondergaan. Maar die iemand moet het toch maar wel zelf doen. Een stap verder is dan dat je zegt: ‘Ik denk aan je.’ Vroeger zeiden zelfs meer mensen dan tegenwoordig: ‘Ik bid voor je.’ Een kaars voor iemand aansteken is een gebaar dat daar een beetje tussenin zit, er wordt merkbaar aan je gedacht of voor je gebeden. Ik weet niet hoeveel mensen er rondlopen die daar ook werkzame kracht aan toekennen. Mijn eigen ervaring wijst erop dat er verrassend veel mensen zijn die geloven in de onzichtbare verbondenheid tussen mensen. Sommigen zeggen te voelen als er veel vrienden en collega’s aan hen denken op een moeilijk moment. In elk geval troost het te weten dat anderen ervan weten en op hun manier een gebed opzenden, een kaars aansteken of met liefde aan je denken.

Iemand heeft mij ooit duidelijk gemaakt dat ik niet lijfelijk overal hoef te zijn om toch verbonden te zijn met mensen. Ga zitten, denk aan die concrete mens en vraag om kracht van boven voor hem of haar. Zo zei hij het. Ik kwam bij hem toen ik in mijn eerste 15 maanden als dominee flink overspannen was geraakt. Ik had het idee dat ik nooit klaar was en altijd te kort schoot. En dat vloerde me. Gelukkig maar, want toen kon ik leren dat het niet allemaal om mij en mijn werkkracht draait. Gedachtenkrachten helpen, zei hij. Bidden helpt, leerde ik. Ik las het oudtestamentische  verhaal over Mozes die op de berg zijn handen moet heffen terwijl het volk Israël in het dal strijdt, opnieuw. Als zijn handen door vermoeidheid zakken, dreigt de nederlaag. Als hij zijn handen weer heft, gloort de overwinning. Er is, zo blijkt ook in dat verhaal, een oud besef in de mensheid dat mensen op een buitenzintuiglijke wijze met elkaar verbonden kunnen zijn. Denk aan een moeder en een kind, denk aan mensen die zielsgelukkig met elkaar zijn, denk aan mensen die je bellen op het moment dat je in gedachten met hen bezig bent. Wij kunnen veel meer voor elkaar van betekenis zijn dan wij met onze beperkte actieradius ooit kunnen waarmaken. De essentie is geestelijk.

Ik heb dus soms moeite om iemand sterkte te wensen, want je neemt, als je dat zegt, altijd afscheid, terwijl je juist zou moeten zeggen dat je met iemand verbonden wilt blijven. Misschien moeten we het ‘voor elkaar bidden’ weer rehabiliteren. Veel mensen zijn zoals ik, ze hebben afscheid genomen van een wereld waarin de mooiste woorden en uitdrukkingen clichés werden omdat niemand zich er meer iets bij kon voorstellen. Nu zou ik zeggen dat je ook voor iemand anders kunt bidden zonder dat je precies weet wie of wat God is en hoe dat werkt. Het is aandacht. In je binnenkamer, op een tijdstip dat je de rust hebt of neemt. En in die stilte van je binnenkamer denk je aan mensen die aandacht, zorg of liefde kunnen gebruiken. Die hoef jij zelf niet concreet, lijfelijk te bieden. Dat kun je vaak niet, om allerlei redenen. Maar in de andere wereld, de wereld die wij al betreden als we stil worden en inkeren tot onszelf, is er meer aan de hand. Het is vanouds de wereld waarvan men zegt dat het ook de wereld van de engelen is. En engelen zijn letterlijk de dragers van boodschappen, transporteurs van gedachten. Engelen worden vanouds trouwens ook in één adem genoemd met allerlei machten en krachten. En daar heb je dat woord weer: kracht. Of: sterkte. Het is blijkbaar toch een woord met ongedacht veel draagwijdte. Het is altijd goed te weten wat je zegt.

Terug naar overzicht…