Nepverkiezing

Door Aart Mak

Volgens de laatste peilingen zou de PVV van Geert Wilders zo’n 40 zetels behalen als er nu Tweede Kamer verkiezingen zouden zijn. Als ik dat lees denk ik onmiddellijk: gelukkig zijn er geen Tweede Kamer verkiezingen. Toch dwing ik dwing mijzelf om er even meer tijd aan te besteden. Ik weet ook wel dat peilingen, of ze nu van het bureau van Maurice de Hond zijn of van het bureau Peilingwijzer, nog heel wat anders zijn dan daadwerkelijke verkiezingen, maar deze nepverkiezing blijft verbazingwekkend. Of niet? Doet Nederland mee aan dezelfde trend die in heel Europa zichtbaar is? Mensen zijn onrustig, hebben angst voor de enorme veranderingen die gaande zijn en willen zich terug trekken op het denkbeeldige eigen erf waar rust en orde heersen. Als er dan iemand is die de complexe politieke en maatschappelijke problemen van eenvoudige antwoorden voorziet, is dat blijkbaar heel aantrekkelijk. Ik heb het over antwoorden als ‘Grenzen dicht’, ‘Vreemdelingen eruit’, ‘Moslims niet welkom’, ‘Weg met Europa’ en ‘Ons geld moet naar onze bejaarden’. Maar het kunnen niet alleen die simpele slogans zijn. Ik vermoed dat als het erop aankomt, bij echte verkiezingen dus, de eenmanspartij die de PVV is, niet meer dan 25 zetels haalt. Maar nu willen veel meer mensen blijkbaar een signaal afgeven. Uit onvrede, boosheid of teleurstelling. En zoals er koppen van jut zijn, de zogenaamde zondebokken, zijn er ook tijdelijke helden die alle aandacht en adoratie naar zich toetrekken.

Ik probeer te begrijpen in wat voor tijd we leven. En dan helpt het mij niet om vast te houden aan mijn oordelen. Een oordeel dat vroeger misschien gold, wordt, als het niet bijgesteld wordt, na enige tijd als een zandkasteel aan het strand waar de opkomende vloed van de veranderende zee overheen gaat. Ooit stond er die foto van een schreeuwende vrouw op een bijeenkomst ergens in Nederland waar gesproken werd over een AZC. De foto zei mij genoeg. Dacht ik. Heb je weer zo’n tokkie die maar wat roept, bot en egoïstisch is en nooit te beroerd voor een relletje. De dag erna stond een interview met haar in de krant en daar begon mijn oordeel te wankelen. Die vrouw zei niet zomaar wat, had het nodige meegemaakt en was helemaal niet zo rabiaat rechts als ik had gedacht. Je moet mensen ook niet op hun uiterlijk beoordelen. Stommeling, dacht ik, ben ik er toch weer ingetrapt. En wat ik ook dacht: ik heb makkelijk praten, in mijn mooie huis, in een rustig deel van Haarlem, zonder het lawaai of de stank van de portieken van oude flats en zonder die eindeloze gang naar instanties om aan een ander huis of aan werk te komen, zonder dat dit tot resultaten leidt.

We leven blijkbaar in deze jaren in een land waar heel wat mensen boos zijn op een overheid die nogal eens slecht of traag functioneert. Te veel politici zijn niet in staat om goed uit te leggen wat ze doen en waarom dat belangrijk is. Als je er even nuchter verder over nadenkt, begrijp je dat Europa nodig is. We leren onze jongeren perfect Engels te spreken, stage te lopen in het buitenland en we reizen zelf alle kanten op zonder nog halt te houden bij Zuid-Limburg of Luxemburg, zoals we vroeger deden. Ieder die te maken heeft met de handel is blij met de open grenzen. Het is aantoonbaar dat de welvaart dankzij Europa is toegenomen. Enzovoort. Maar blijkbaar moet er nu op de rem worden getrapt. Niet alleen in landen als Hongarije en Polen, maar ook in Duitsland, Frankrijk en bij ons zijn tamelijk veel mensen even helemaal klaar met alle bureaucratie, onzichtbare besluiten en onbegrijpelijke maatregelen. En dan komen er ook nog eens heel veel vluchtelingen onze kant op en zorgen jihadisten voor een ongekende terreur. Dan is het oordeel snel geveld. De burger is boos. Hij snapt het niet. Hij verlangt naar vroeger. En hij stemt op iemand die zegt: minder Marokkanen? Dat regelen we dan!

Democratie is hard werken, las ik vrijdag in de krant. Want rekening houden met anderen, tolerant zijn, meningen toelaten die je zelf verafschuwt, bereid zijn compromissen te sluiten, het is niet simpel en het vergt veel van mensen en een samenleving. Wat er sinds nieuwjaarsnacht in met name Keulen is bijgekomen, is de verontwaardiging. Ik heb dat ook. Hoe durf je tegenwoordig zo met vrouwen om te gaan, of met homo’s, alsof zij niet dezelfde rechten hebben als jij? Ik wil niet terug naar vroegere tijden. De geestelijke vooruitgang waar ik zo vaak over gejuicht heb hapert. Het lijkt een beetje op de vroegere televisieserie ‘Ja zuster, nee zuster’. Daar was een boze buurman, gespeeld door Dick Swidde. Die kon niet tegen de vrolijkheid en de vrijheid van de bewoners van Rusthuis Klivia. En er lopen op dit moment veel boze buurmannen en buurvrouwen rond. En mensen die zich niet gezien en gehoord voelen, kunnen rare dingen doen. Schreeuwen is nog tot daar aan toe, maar een dood varken aan een boom ophangen of brandbommen gooien kan niet, laat staan het molesteren van mensen. Rond het begin van het nieuwe jaar waren er veel opinieleiders die zeiden dat we ons niet door angst moeten laten leiden. Gelijk hadden ze. Maar ik zou eraan willen toevoegen dat het nog meer helpt om je te verplaatsen in het standpunt van anderen, hoe zeer je ook geneigd ben dat standpunt te veroordelen en met een boog om die mens heen te lopen. Misschien is dat wel wat in een van de bronnen van onze beschaving, het christendom van de eerste eeuw, bedoeld wordt als er geschreven staat dat je de ander uitnemender moet achten dan jezelf. Ja zelfs, die schreeuwende en boze ander...

Terug naar overzicht…