Doolhof

Door Ds. Aart Mak

Toen iemand zo’n week geleden opmerkte dat de dertigers van tegenwoordig het moeilijk hebben, de zogenaamde dertigersdip, en dat de christelijke kerk dit als een religieus probleem moet zien en daarvoor allerlei cursussen christelijke meditatie moet aanbieden, verscheen er in mijn ochtendkrant een venijnige maar voortreffelijke reactie van Daan Spaargaren en Geerten Waling. Deze historici schreven o.a.: ‘Een belangrijk deel van de jongvolwassenen is opgegroeid in rijkdom, vrijheid en met een besef dat het leven leuk is en onbegrensde mogelijkheden biedt. Dat klinkt ideaal, maar diezelfde vrijheid betekent ook dat uit een onbegrensd aantal keuzes een leuk leven moet worden gemaakt. Niet de keur aan mogelijkheden is het probleem, maar de angst voor verkeerde keuzes, om niet te voldoen aan (..) de hooggespannen verwachtingen van henzelf en anderen.’ En ze eindigden hun vloeiende betoog als volgt: ‘Religie is geen remedie voor een zinloos bestaan. Levensvragen horen bij het leven. Pak ze dus aan!
(..) Dertigers moeten ophouden heel gewone levensvraagstukken te beschouwen als een bestaanscrisis. En ze moeten leren kiezen met hun volle verstand en met datzelfde volle verstand omkeren als een keuze niet juist blijkt te zijn. En als laatste een ongemakkelijke maar ook bevrijdende waarheid: zekerheden bestaan niet. Waarschijnlijk.’

Ik hoop dat u dit op de nog vroege zondagmorgen kunt volgen. Anders leest u het maar even na op kerkzondergrenzen.nl waar ik ook een link maak naar dit artikel in Trouw. Waar het mij om gaat is de doolhof waarin we met elkaar verstrikt raken als we alles maar voor zoete koek aannemen. Het moderne leven hoeft niet zo ingewikkeld te zijn, maar het wordt ingewikkeld gemaakt door mensen die daar een belang bij hebben. Dat is van alle tijden. Vergelijk het met de oude woorden van Jesaja: ‘Wee degenen die zoet bitter maken en van bitter zoet’. Ik zal deze tekst straks volledig citeren. Hier past de opmerking bij dat religie geen remedie is voor een zinloos bestaan. Dat moet iemand een keer zeggen; anders lopen we weer als hondjes achter het volgende onbereikbare stukje worst aan. Het is altijd goed op te letten en door allerlei zogenaamde waarheden en opvattingen heen te kijken.

Ik geef u een aantal voorbeelden van de laatste dagen. Sinds maandag wordt er in Polen onder leiding van de Verenigde Naties gesproken over de opwarming van de aarde. Raad eens wat het gastland doet: nog meer kolen verstoken en investeren in fossiele energie, aantoonbaar de oorzaak van de opwarming van de aarde. Over die warmer wordende aarde gesproken. Vermoedelijk is dat de reden dat de tyfoon Haiyan met zo’n onvoorstelbare kracht op de oostelijke eilanden van de Filippijnen heeft ingebeukt. Met de catastrofale gevolgen van dien. Maar bijna niemand (behalve Ephimenco) merkt op dat daar een eeuw geleden nog maar 7 miljoen mensen woonden en nu rond de 100 miljoen. En dat deze bevolkingsexplosie ertoe leidt dat al die mensen, in een land dat voor een deel zo onbewoonbaar is dat het leefbare land niet groter is dan de helft van Frankrijk, aan de kusten wonen en, ook vanwege de ontbossing, zo ongelooflijk kwetsbaar zijn voor elke windhoos of watersnood. En dat de bisschoppen van dit grotendeels Rooms-katholieke land tot op de dag van vandaag de gezworen vijanden zijn van elke vorm van anticonceptie.

Nog een paar voorbeelden die niet alleen de verwarring groot maken, maar ook de boosheid kunnen aanwakkeren. De Nederlandse Rabobank heeft een schikking getroffen van 774 miljoen euro vanwege het frauderen met de Libor-rente. Maar dit is een schikking. De bank heeft er ongetwijfeld miljarden mee verdiend. En dan mogen de accountants van de Rabo deze door het buitenland opgelegde boete ook nog aftrekken van de belasting. Zo is dat per wet in Nederland geregeld. Dit is geen propaganda om dus maar populistisch te stemmen. Iemand als Wilders spint garen bij zulke constateringen, maar doet het zelf ook. Om nog meer tegen Europa te kunnen zijn, gaat hij een bondgenootschap aan met vergelijkbare partijen in andere Europese landen, om te beginnen dus met het Front National in Frankrijk. Europese samenwerking dus om aan Europa een einde te maken. Zo wordt de wereld ingewikkeld gemaakt. Google, de zoekmachine die ons alle vrijheid schenkt om alles te kunnen opzoeken, neemt zelf ook de vrijheid om al onze gegevens op te slaan, te verhandelen en zo van de persoonlijke vrijheid en bescherming van het individu waar wij zo gehecht aan zijn, een farce te maken.

Gescherpt door al deze waarnemingen, trof mij de animatievideo van de NASA, afgelopen week vrijgegeven, waarin een beeld wordt getoond van hoe de planeet Mars er vier miljard jaren geleden moet hebben uitgezien. Een dikke atmosfeer die warm genoeg was om de oceanen van water te voorzien. Dat was toen, duizend maal vier miljoen jaar geleden. En nu zien we een koude planeet, droog en overdekt met rode stof, vanwege het ijzer in de grond. Ik kan niet naar zo’n animatiefilm kijken zonder aan de aarde te denken. Is het mogelijk dat er hier over, vooruit, twee miljard jaar alleen nog maar een bruine drab rest, met diep onder de grond de haast vergane restanten van de overbevolkte wereldsteden en in de bijna drooggevallen wereldzeeën de duizenden meters hoge afvalbergen van nog steeds maar niet afbreekbaar plastic? Angstwekkende gedachte.

Daarom loop ik toch maar weer weg uit dit doolhof van tegenstellingen en verwarrende gedachten. Dit kleine programma moet tenslotte ook een goed begin zijn van de eerste dag van de week. Ik was het dus eens met de eerder geciteerde opmerking dat religie geen remedie is voor een zinloos bestaan. Waar religie of geloof dan wel goed voor zijn? Antiserum. Tegengif. Een helpende hand om niet onnozel achter iedereen aan te hollen en alles voor waar aan te nemen. Maar ook aan antibioticum tegen alle cynisme, platvloersheid en egocentrisme van tegenwoordig. En waar geloof nog meer goed voor is? Om ermee te leren leven dat zekerheden niet bestaan. Dat helpt om met de nodige zelfspot en humor te doen wat je moet doen, zonder van je mening een fort en van jezelf een kasteelheer te maken. Ik geloof in God, ja zeker. Maar als er, om allerlei verklaarbare en dus door mensen veroorzaakte redenen, duizenden, zo niet tienduizenden Filippino’s worden weggevaagd door een tyfoon met de kracht van een driedubbele orkaan, is mijn geloof ook even omvergeblazen en loop ik ook te zoeken in de spullen die in mijn geestelijke wereld amper overeind gebleven zijn. Zekerheden bestaan blijkbaar niet. Was ik er toch weer in gaan geloven. Geloven is blijven zoeken. Met de handen uit de mouwen en met gebruikmaking van je volle verstand. Dat wel…

Met muziek van Desplat en Lane/Vitarelli. Verder hoorde muziek van Saint-Saëns en het lied ‘Meester, men zoekt u wijd en zijd’. Gelezen werd uit Jesaja 2: 20-23. Het gebed kwam uit de bundel ‘Zeggen en zwijgen, oecumenisch gebedenboek voor alledag’ van Marcel Barnard e.a.

 

 

Terug naar overzicht…