Muziek

Door Aart Mak

Het is Pinksteren, het feest van de Geest, en ik wil het met u over muziek hebben. En dan met name over iets dat me al jaren opvalt en wat mij bij ander inzien toch flink aan het denken zette. Pas attendeerde iemand mij op het zoveelste filmpje waarop te zien was hoe een meisje van net 14 jaar oud, haar naam is Jasmine Elcock, een complete jury in tranen brengt als zij staat te zingen. Het gebeurt in het programma Britain’s got talent. Dat is dat programma waar de huisvrouw Susan Boyle ook uit tevoorschijn kwam, net als die loodgieter met dat vreselijke gebit, Paul Potts. Beiden zongen de sterren van de hemel, terwijl het mensen waren die je onderweg naar je werk in de bus of trein geen blik zou gunnen. Dat is de kracht van dit programma dat overal ter wereld is overgenomen: gewone mensen blijken enorme zang- of danstalenten te hebben. Dat gebeurde dus ook met dat meisje, met uiteraard de camera’s gericht op haar ouders, zo te zien mensen die ooit uit Azië naar Engeland waren geëmigreerd. Zij had een stem waar de jury kippenvel en tranen in de ogen van kreeg, terwijl het publiek met zijn toejuichingen het meisje tot in haar nek deed blozen. Mooi om te zien. Ontroerend ook, hoe geregisseerd ook, dat weet ik ook wel. Maar dit doet muziek dus.

Een paar weken geleden zapte ik naar André Rieu. Om niet meer bij hem weg te gaan. Hij speelde met zijn orkest en talrijke solisten voor een ongelooflijk grote hoeveel Roemenen, op zo te zien het grootste plein van Boekarest. De mensen zaten en stonden. Meezingend, elkaar vasthoudend, tranen in de ogen van geluk, zo ongelooflijk blij en dankbaar. De muziek was opzwepend, groots, geestig bij vlagen, natuurlijk. De maestro met zijn viool en lange haren leek iedereen aan een touwtje te hebben. Dit was echt indrukwekkend. En weer dacht ik: muziek, moet je zien wat er gebeurt! Die tien- of twintigduizend mensen smelten samen tot een eenheid. Ze vergeten hun dagelijkse sores, ze zingen en ze bewegen. Na de zoveelste toegift, toen het eindelijk afgelopen was, zag je intens gelukkige en dankbare mensen naar huis gaan.

En dan is er natuurlijk Douwe Bob. En dan heb ik het over de Nederlandse vertegenwoordiger bij het Eurovisie Songfestival 2016. Of het wat geworden is met zijn liedje weet ik niet als ik dit in de studio inspreek op de vroege vrijdagmorgen. Maar deze jongen is wel muzikaal. Te midden van veel kitscherige en slechte muziek straalt hij een plezier uit dat het meest zichtbaar werd toen hij in zijn tijdelijke café in Stockholm met allerlei vrienden en vreemden gewoon muziek maakte. En terwijl Europa een verdeeld huis is, de constructieve politici voor hun lot moeten vrezen bij de eerstvolgende verkiezingen en de populisten in allerlei landen met hun nationalistische leuzen en quasi-oplossingen de handen op elkaar krijgen, is daar dan nog steeds dat Eurovisie Songfestival. Even is Europa weer één, zelfs met Rusland en Israël erbij als deelnemers. En dat komt door de muziek. Ik zeg het maar weer opnieuw.

Dan nu wat mij aan het denken zette en ik deel die gedachten uit de binnenkamer maar gelijk met u op deze eerste pinksterdag. Muziek heeft het vermogen om mensen te verbroederen. Ouderwets woord, maar mensen die samen zingen, steken elkaar de ogen niet uit. Er wordt vaak beweerd dat sport dat ook in zich heeft, mensen samen brengen. Maar sport roept ook primitieve krachten wakker. Sportwedstrijden kunnen ontaarden in een stammenstrijd. Misschien dat de Olympische Spelen en grote wedstrijden als de Tour de France mensen verenigen, maar we kennen allemaal ook de corruptie, de doping en de nationalistische verheerlijking van sporthelden. En dan nu de hamvraag. Hoe zit dat met religie? Kan religie mensen verenigen, grenzen doorbreken en tegenstellingen overbruggen, zoals muziek dat wel kan? Ik vrees dat het realistische antwoord ontkennend moet luiden. Nog afgezien van de gelovigen die elkaar vroeger in Europa en nu elders in de wereld te vuur en te zwaard bestrijden, dragen de meeste gelovigen, van welke religie dan ook, uit dat ze bijzonder zijn en anders dan de rest. Religie is gevaarlijk. En terwijl we op Pinksteren warempel even de grenzen van protestant en katholiek overstijgen – het is toch wereldschokkend – is het enthousiasme dat zo hoort bij dit feest, tegelijk angstaanjagend. Want het vuur van de vrolijkheid kan zomaar omslaan in een Canadese bosbrand die samenlevingen in lichterlaaie zet en mensen uiteenjaagt. Dus wacht ik op de geest die verzacht, ontroert, eigen standpunten relativeert en mensen elkaar in de armen doet vallen. Een geest die ik eerlijk gezegd vaker buiten dan binnen de kerkmuren tegenkom. En vooral in muziek...

Terug naar overzicht…