Radio

Door Ds. Aart Mak

We zijn inmiddels halverwege de Adventstijd. Het is een cliché om te zeggen, het is er uit voor je het weet: advent is een tijd van verwachten. Want voor je het weet, is het potjeslatijn. De kerk zegt weer eens iets waar niemand van opkijkt. Dat heeft nogal eens met taal te maken. We leven in een cultuur waarin alles al eens gezegd is. Een zekere vermoeidheid maakt zich ook van mij meester zodra iemand bijbels verantwoord orakelt over de nationale synode van dit weekend of namens God zijn afkeuring uitspreekt over de ellende die de door de commissie Deetman gesignaleerde slachtoffers is aangedaan. Waarom handelen en spreken veel kerkelijke vertegenwoordigers zo wereldvreemd? Ik vermoed dat dat niet alleen een gebrek aan bewustzijn is. Ze zijn ook bang om iets te zeggen dat buiten hun heilige boekje gaat. Daarom  zijn dominees altijd aan het uitleggen waar ze het vandaan hebben, terwijl wat  ze zeggen meestal niet anders is dan wat iedereen zonder tekst of uitleg ook wel weet. Ik ben ook een dominee, dus weet wie het zegt...

Zeggen dat Advent een tijd van verwachten is, is dus een wezenloze opmerking als je het daar verder bij laat. Want wat of wie verwacht je dan? En de vrome christen die als bij een Pavlov reflex antwoordt dat we de Heer en Heiland verwachten, heeft heel wat uit te leggen over de Heer die maar niet komt en de schrijnende gevolgen die de afwezigheid van de Heiland ten gevolge heeft. De wereld lijkt er met de tijd nou ook niet veel beter op te worden met de toenemende ontbossing, corruptie, vervuiling en de in machteloos makende overlegstructuren verzeilde politici die namens ons van dit ondermaanse een betere plek zouden moeten maken. Dus wat nou met je verwachting? Het feest zal wel gevierd worden, daar niet van. Maar waarom zou het meer zijn dan een ritueel, midden in de winternacht van december, waarin we de geboorte van iemand gedenken die wel een beweging op gang gebracht heeft van goedheid, maar waarvan we ook weten hoe dat frisse bronwater verworden is tot een trage stroom met vervuild water, waar de meeste mensen zelfs niet in zouden willen zwemmen, laat staan uit drinken. Van dominee Buskes is de prachtige uitspraak dat Jezus het Koninkrijk verwachtte, maar dat het helaas een kerk werd. De grootste fout die vertegenwoordigers van de kerk kunnen maken, is met hun verkondiging net doen alsof zij de realiteit beschrijven en volkomen voorbijgaan aan de uiterst menselijke gevoelens als ongeloof, wantrouwen, twijfel, boosheid en afkeer. Als mensen zich niet gezien voelen, kun je beter over God zwijgen.

Daarom houd ik zo van radio. Radio, ook dit programma, is de beste manier om langszij te komen, bij elkaar in de boot te stappen, gevoelens en gedachten te delen en zo soms nog eens voor een verrassing komen te staan. Op een radiozender als deze moet je in de huidige tijd ook niet meer willen verkondigen. Dat leidt alleen maar tot preken voor eigen parochie. Een radiozender die voor een schare oude getrouwen alleen maar bevestigt wat zij toch al dachten. Ook niet kerkdiensten waar mensen via de radio bij mogen aanschuiven, minzaam welkom worden geheten, maar verder met hun persoonlijke gedachten en sores aan hun lot worden overgelaten. Op of via de radio kun je van Advent iets anders maken dan een bolle of holle aankondiging van het Kerstfeest. Je kunt door de intimiteit waarmee je van vreemde tot vriend wordt gemaakt, verrast worden. Advent als tijd van verrassing lijkt mij een betere aanduiding dan tijd van verwachting. In dit avondland waarin het christendom zolang het hoogste woord had en vele generaties van de weeromstuit nu zelf het hoogste woord voeren via de praatprogramma’s van televisie en de netwerken van de moderne media, is het de taak van degenen die nog steeds geloven in de beweging van Jezus, op een bescheiden manier verrassend te zijn in menselijkheid. En nogmaals, daarom houd ik zo van radio. Het is by far het meest bescheiden medium, helemaal een kerkzender als deze waar niemand ook maar enig idee van heeft hoeveel mensen er luisteren. Maar het geheim is de verrassing, zowel voor de spreker als de luisteraar. Het moet gaan over het gewone, dagelijkse leven. Over de dingen die Marc ’s morgens groet, ik doel nu op het beroemde gedicht van Paul van Ostaijen: ‘Dag ventje met de fiets op de vaas met de bloem / ploem ploem / dag stoel naast de tafel / dag brood op de tafel (..). Temidden van alle heftige discussies, reclame-uitingen en mededelingen over land- en tuinbouw, hebben wij het over wat er leeft op de bodem van onze ziel. En dan zou je nog wel eens voor verrassingen komen te staan. Je bent anders dan je had gedacht. Mensen blijken kostbaar, juist in hun kwetsbaarheid. In het diepste diep openbaart zich soms pas het licht waar je bij volle dag tevergeefs naar zocht.

Weet u wat ook zo bijzonder is van deze radio? Dat er hier gebeden wordt. Door iemand hier, ontvangen door u thuis of waar dan ook. Bidden dan niet als het opsommen van allerlei hemelse heerlijkheden waar een gewoon mens een levenlang niet aan durft denken. Maar bidden als intimiteit, het ontvouwen van je diepste gedachten, het benoemen van je twijfel, het onder ogen zien van de pijn om wat niet was en wellicht ook nooit zal komen. Bidden ook als een verlangen naar Gods aanwezigheid, een intens verlangen even de hand te voelen die je verlost van je eenzaamheid, een gedachte te krijgen waardoor het je weer gaat dagen: ik ben een kind, van God bemind en tot geluk geschapen. Dat is trouwens weer van een andere dichter, Hieronymus van Alphen. Hoe dat zij, bidden is met elkaar op een totaal andere manier dan waar dan ook in contact komen. In die zin mag u van deze zender altijd wat verwachten: wij spreken u niet zo aan over God en wat God allemaal van u wil. Wij praten liever met u tot God, als soms dankbare maar altijd zoekende mensen. Daar leent radio zich bij uitstek voor. En ik mag hopen dat we ook na alle toestanden in de kerkelijke gemeente van Bloemendaal waar kerkleden zowel als radioluisteraars bij zijn afgehaakt, weer de toon vinden die in alle bescheidenheid mensen raakt en verrast. Een toon en een inhoud die, wie weet, een handvol of meer luisteraars bevestigen in hun bestaan en hen helpen het leven met een glimlach en enige hoop op een aangename verrassing tegemoet te treden. We zijn en blijven onderweg. Het is goed dat van elkaar te weten en alle gevoelens die daarbij horen te delen. Ook dat we met elkaar met vallen en opstaan, hopen dat we onderweg zijn naar wat God alleen nog weet...

Met muziek van Grieg aan het begin (Holberg Suite) en Rachmaninoff aan het eind (einde 1e deel van zijn 2e pianoconcert). Verder hoorde u muziek van Max Reger en het ‘You’ll never walk alone’, gezongen door de Credo Singers o.l.v. Stolk. Gelezen werd uit Jesaja 57: 15. Het gebed kwam uit de bundel Bij gelegenheid (II) van Sytze de Vries.


 

Terug naar overzicht…