Bezuinigen

Door Ds. Aart Mak

De tijd van de grote bezuinigingen is aangebroken. De huidige regering zet, tot schrik van velen, het mes in het Persoonsgebonden Budget, het PGB. De cultuursubsidie wordt met een kwart verminderd. Andere bezuinigingen, in de publieke omroep, op defensie en in de geestelijke gezondheidszorg, zullen nog volgen. Mensen zullen ontslagen worden, theaters en kunstgezelschappen zullen op de duur moeten sluiten en stoppen, zorgtoeslagen en subsidies zullen wij nog meer uit eigen zak moeten gaan betalen. Over de pensioenen lijkt nu een akkoord bereikt te zijn. Door allerlei maatregelen hoopt men zo de gevolgen van de kredietcrisis, het gemiddeld acht jaar ouder worden van mensen vergeleken met de jaren vijftig en het overtal aan ouderen in de komende jaren, op te vangen. Maar gelooft u mij, wij leven nog steeds in een vergeleken met welke eerdere tijd dan ook, fabelachtig rijk land. Het probleem is alleen dat deze liberaal conservatieve regering de neiging heeft tegen mensen te zeggen dat ze het alleen wel kunnen, terwijl er zoveel mensen zijn die dat niet kunnen en een helpende hand nodig hebben. Bovendien, waarom geven we wel zo verschrikkelijk veel geld uit aan weer het nieuwste van het nieuwste, een gevechtsvliegtuig dat 7,6 miljard moet kosten? Kan dat niet wat minder en kan met dat vrijkomende geld niet meer in onderwijs en het instandhouden van het PGB worden gestoken? Maar dit is makkelijk praten van mij. Ik weet dat er bezuinigd moet worden. Ik had alleen gehoopt dat we een regering hadden gehad die zich, a la Hannie van Leeuwen, liet leiden door meer compassie met de zwakke en zieke mensen. De sterken redden zich namelijk wel, altijd.

Hoe dat allemaal zij,  de bezuinigingen hier zijn nog niets vergeleken met wat er in Griekenland op dit terrein gaande is.  De Grieken zouden op te grote voet geleefd hebben. Verhalen over Grieken die al kort na hun 50e verjaardag met pensioen gingen, de belasting gretig ontdoken en tot in de hoogste kringen aan zelfverrijking en corruptie deden, doen al maanden welig de ronde. Een schendblad als de Telegraaf vergroot het negatieve beeld van Griekenland dagelijks. Een van de wijze mannen van dat blad, Geert Wilders, werd de afgelopen week niet toegelaten op de Griekse ambassade in Den Haag omdat hij daar een levensgroot biljet van vijftig of honderd drachmen wilde aanbieden. Hij en zijn krant willen niets liever dan dat Griekenland oprot uit de Europese Unie. Je moet maar durven. Dat daar veel mis is, moge wel duidelijk zijn. Vroegere en huidige ministers schijnen alsnog bedragen van een kwart miljoen per ministerschap als bonus bovenop hun salaris op te eisen en zeggen dat daar ooit een wet voor is aangenomen ook. Dat is bizar, natuurlijk, zeker als je bedenkt dat de gewone mensen, de postbodes, de chauffeurs en de leraren alle luxe moeten laten varen en echt op het bestaansminimum terecht zijn gekomen, gezwegen van de chronisch zieke mensen en de ouderen met enkel een oudedagsvoorziening van de staat; zij worden afhankelijk van de steun van familie of welwillende buren.

Het probleem is hier m.i. dat de verhalen over de elite van dat Zuid-Europese land die zich verrijkt heeft en leefde alsof de bomen tot in de hemel groeiden, wel gedeeltelijk waar zullen zijn, maar dat is nog wat anders dan al die gewone mensen in de verdomhoek zetten en alleen maar  suggestief praten over hun luiheid en gemakzucht. De Grieken zouden al die jaren ver boven hun stand geleefd hebben en nu moeten ze daarvoor maar de prijs betalen. Maar het probleem is dat wij dat allemaal, ook hier in Nederland, gedaan hebben. Wij leven allemaal in het rijke westen al jaren boven onze stand. En dan is, om die akelige boodschap te verdringen, een zondebok gauw gevonden. Ik herinner me nog goed hoe het in de jaren ’90 ineens gewoon werd dat zelfs scholieren aandelen kochten. Het was in die tijd niet abnormaal om schulden te maken omdat er een soort overtuiging heerste dat jouw zwaar gehypothekeerde bezit uiteindelijk toch wel naar je toegroeide. Aan die tijden is nu dan een eind gekomen. En dat is nog maar een deel van het probleem. De wereld is de laatste jaren meer dan ooit aan het veranderen. De problemen van de opwarmende aarde worden steeds merkbaarder. De revoluties in de Noord-Afrikaanse landen zijn nog lang niet voorbij. Eerder zullen de stromen vluchtelingen nog aanzwellen. Burgeroorlogen zoals vroeger in Soedan en nu in Syrië zullen waarschijnlijk toenemen. En de problemen in de grote steden van de wereld, ook hier in dit kleine land, dreigen ons door alle spanningen tussen rijk en arm, tussen mensen die hebben en degenen die niet bij het geld, de informatie en de macht kunnen komen, nu al boven het hoofd te groeien.

In die wereld vieren we vandaag het Pinksterfeest. Het waaien van de Geest, het wonen van God temidden van de mensen. Pinksteren betekent dat dat al begonnen is. Maar leg dat maar eens uit! Voor mij is in elk geval van belang dat een kerk er niet om zichzelf maar om de mensen is. Een kerk moet er zijn, een plek waar herinnerd worden aan het heilige en aan de Heilige God. Maar het gaat om wat de kerk te melden heeft. En dus gaat het altijd om mensen. Om nederigheid en naastenliefde, om helpende handen en eerbied voor al wat leeft. Godsdienst is helaas vaker een splijtzwam dan een weldaad. En de kerk is vaak meer met zichzelf bezig dan een oase waar mensen tot zichzelf kunnen komen. Ook een kerk moet eigenlijk bezuinigen. Wegdoen wat er niet bij hoort. Jezus heeft ook nooit een kerk gesticht. Hij was bezig met mensen. Het helpt om vandaag te bedenken dat het niet om een willekeurige, vage geest gaat, maar om de geest die Jezus bezielde. Daarom bidden en daarvoor openstaan zou wel eens ruimte kunnen geven om te laten komen wat komt – God weet komt het toch nog eens goed met alles en iedereen ...

Met muziek van Grieg aan het begin (Holberg Suite) en Rachmaninoff aan het eind (einde 1e deel van zijn 2e pianoconcert). Verder hoorde muziek van Vitarelli en ‘De Geest van God is als een dans’. Gelezen werd uit Matteüs 11: 28-30. Het gebed kwam uit de bundel ‘Zeggen en zwijgen, oecumenisch gebedenboek voor alledag’ van Marcel Barnard e.a..

Terug naar overzicht…