Scrabble

Door Ds. Aart Mak

Al jarenlang loop ik te zoeken naar iets waarmee de kerk van tegenwoordig vergelijkbaar is. Een analogie heet dat, een vergelijking tussen twee zaken die gebruikt wordt om iets duidelijk te maken. Jezus doet dat menigmaal. Waarmee zal ik het koninkrijk van God vergelijken? En dan volgt het antwoord: het koninkrijk van God lijkt op een mens die zaad uitstrooit over de aarde. Of: het koninkrijk lijkt op een zaadje van de mosterdplant. Of: het lijkt op een vrouw die zuurdesem mengt. Doorgaans ontleent Jezus zijn vergelijkingen aan de natuur of soms ook de handel en wandel van mensen. Hij gebruikt beeldspraak om te verduidelijken wat in feite abstract, persoonlijk en innerlijk is.

Nu is een kerk nog wat anders dan het koninkrijk van God natuurlijk. Maar omdat we in deze moderne tijd al jaren zien hoe alles woelt om verandering en de kerk daarin meegaat en soms ten onder lijkt te gaan in de golven van de tijd, intrigeert het mij al jaren wat nu de beste vergelijking is om de kerk van tegenwoordig aan te duiden. U heeft misschien wel eens van de uitdrukking uit de jaren’ 60 gehoord waarin de kerk wordt gezien als een volk van God onderweg. Dat was afkomstig van het Tweede Vaticaans Concilie. Maar in de daaropvolgende praktijk ging dit beeld nauwelijks op. En de socioloog Hendriks heeft aan het eind van de vorige eeuw vurig betoogd dat de kerk als een herberg moest zijn. Zo’n plek waar je na een vermoeiende reis aankomt en in alle opzichten op adem komt. De kerk moet niet meer dan een tent zijn, zei weer iemand anders. En de meer traditioneel ingestelde christenen vergelijken de kerk het liefst met een planting die door God eigenhandig werd verricht. Ik begrijp overigens heel goed als u die laatste analogie niet helemaal kunt volgen.

Maar nu heb ik het dus gevonden en ik ben blij dat ik deze wekelijkse mogelijkheid via radio en internet heb om mijn vondst wereldkundig te maken. De kerk is te vergelijken met een bordspel. Nauwkeuriger: het bordspel Scrabble. U kent het vast wel. Scrabble is wereldwijd, het wordt verkocht in 121 landen en bestaat in 29 talen. Kortom: het Pinksterfeest is ook aan Scrabble niet voorbij gegaan. Naast het Romeinse alfabet verschijnt het ook in andere alfabetten, zoals het Hebreeuws, Arabisch, Cyrillisch, Grieks, Chinees en Japans. Er is ook een brailleversie verkrijgbaar. Om het spel te spelen, heb je minimaal twee spelers nodig. U herinnert zich ongetwijfeld dat Jezus het had over twee of drie die in zijn naam bijeen moesten zijn om het geloof te doen ontvlammen. Bij Scrabble moet je ook altijd zoeken naar woorden. Je hebt maar een beperkt aantal letters. Nu, ik ken weinig andere zaken als de kerk waarin het ook elke zondag weer zoeken naar woorden is, vindt u niet?

Nu wil het geval dat de fabriek in Engeland gezegd heeft dat de regels van het spel worden aangepast. Er wordt meer toegestaan. Zo zullen namen van popartiesten en plaatsnamen voortaan toegestaan zijn. Ook eigennamen, dus Jan, Piet en Klaas mogen voortaan gelegd worden, als het aan de firma Mattel ligt. Nu is het nog zo dat Jan, Piet en Klaas mogen worden gebruikt in Scrabble, maar dan met kleine letters. Jan staat voor een matroos, piet voor een kanarie en klaas voor een houten klaas. En wat de Scrabblebond Nederland betreft, blijft het daar ook bij. Er is sprake van verzet in de lage landen! Ook daarin lijkt het bordspel op de kerk. De voorzitter van de Nederlandse scrabblebond, Aty Diemers, zei bevreesd te zijn dat veel leden afhaken, mochten de nieuwe regels ook hier worden doorgevoerd. Zij denkt dat Mattel beter een ander spel op de markt kan brengen. ‘Er ag best wat vernieuwing komen, maar dit is een beetje te gek.’ U begrijpt natuurlijk nu waarom ik zo enthousiast ben over de vergelijking van de kerk met het aloude Scrabblespel. Want desgevraagd blijken er ongeveer vierhonderd mensen lid te zijn van de Nederlandse afdeling en het merendeel van hen is ver boven de vijftig jaar oud. Het oudste lid is zelfs 88, zo wordt uit betrouwbare bron vermeld.

De veranderingen zijn dan ook bedoeld om jonge mensen te trekken. Zie u wel waarom de kerk zo goed te vergelijken is met Scrabble? Scrabble moet moderner worden en meer aansluiten op de belevingswereld van de jeugd. De eigennamen moeten het mogelijk maken namen van film- en popsterren neer te leggen. Maar ook Jeroen Kramer, vijfvoudig Nederlands kampioen, vindt het maar niets. ‘Het wordt op die manier veel te gemakkelijk’, zegt hij. ‘Bovendien kun je oeverloze discussies krijgen over een band die niet meer bestaat. De band Oasis bestaat niet meer. De vraag is of dat dan nog wel mag. Straks ben je meer aan het discussiëren dan werkelijk aan het spelen’, zo zegt Kramer. I rest my case. Waarmee zal ik de kerk van tegenwoordig vergelijken? Het is als met dat wereldwijde letterspel Scrabble. De ouderen vinden het nog steeds prachtig maar de jongeren met hun iPhones en computergames leven in een geheel andere wereld. De toegeeflijke oudere spelers van het Scrabble zeggen dat woorden als luxaflex, solex en maggi gerust gelegd mogen worden. Het zijn namelijk geen eigennamen meer maar inmiddels soortnamen. Maar ze begrijpen niet dat de meeste jongeren al niet meer weten wat een Solex was en hoe Maggi smaakte. En zo is het helaas ook vaak met de kerk. Het is tegenwoordig meer dan ooit zoeken naar woorden om iets duidelijk te maken wat steeds minder mensen op die manier zouden zeggen. Gelukkig, ik zei het al eerder, is de kerk niet gelijk aan het koninkrijk van God. Daar hebben wij gelukkig geen idee van, want dan gaat het over grote woorden met veel woordwaarde – en mensen zijn zelf de letters die met elkaar gecombineerd moeten worden tot aangenaam lange woorden als verzoening en vredelievendheid. En ook een woord als vergevingsgezindheid brengt in dat koninkrijk heel veel punten op ...

Met muziek van Grieg aan het begin (Holberg Suite) en Rachmaninoff aan het eind (einde 1e deel van zijn 2e pianoconcert). Verder hoorde u gezang 1 uit het Liedboek van de Kerken en het lied ‘Werktuig van vrede’, gezongen door ‘Anthem’. Gelezen werd uit Johannes 1; 1-2, 14. Het gebed kwam uit de bundel ‘Bij gelegenheid (II)’ van Sytze de Vries.
 

Terug naar overzicht…