Traan

Door Ds. Aart Mak

“U vindt mij (ut Engelke) aan de zuidkant van de Sint Jan, aan de kant van de Parade, op 15 meter hoogte. Als u zo'n 50 meter van het beeld Johannes den Doper gaat staan met de rug naar de bomenrij, dan ziet u mij het best. Door mijn blanke huid val ik nu nog wel op, maar ik zal als beeld spoedig verweren. Althans dat is de bedoeling. Het beeld moet één geheel met de Sint Jan gaan vormen. Ik sta met mijn gezicht gericht op het zuidwesten. In mijn linkerhand heb ik het mobieltje aan mijn oor. Voor de kijker rechts. Op die afstand kunt u wel degelijk zien dat ik aan het bellen ben."

Het beeld van de bellende engel werd vorig jaar april geplaatst na de afronding van de restauratie van de Sint Jan in den Bosch. Bellers krijgen een bandje te horen met een keuzemenu. Tot de mogelijkheden behoort onder andere het krijgen van informatie over engelen, de kerk, het christelijk geloof of in contact komen met de engel. Het is een grap van beeldhouwer Ton de Mooy. Het leek hem leuk om één engel van de 25 engelbeelden een modern detail mee te geven. Maar het 0900-nummer van de bellende engel op de Sint Jan in Den Bosch is inmiddels ruim 1500 keer gebeld. Dat heeft het kerkbestuur de afgelopen dinsdag laten weten na bestudering van de eerste rekeningen. Wat de precieze opbrengst is, wil bestuurslid Pieter Kohnen niet zeggen. Om in contact te komen met de engel met mobiel, betaalt de beller in elk geval 80 cent per minuut. Een fors beltarief is dat dus, maar de opbrengst van de engel met GSM is bij lange na niet voldoende om de jaarlijkse kosten van 7 ton voor de kerk te betalen. Dat lees ik dan en denk, was dat dan de bedoeling en zijn engelen daarvoor?

Ik zal u vertellen dat ergens in een kerk in Duitsland, in de buurt van de rivier de Rijn, zich zelfs een huilende engel bevindt. Dat is overigens ook een zeldzaamheid. Deze engel heeft daarnaast ook een zakdoek van meer dan gewoon formaat. Ik zeg engel, maar eigenlijk is het een engeltje, hij of zij is nog jong. Was dat ook een grap van een kunstenaar? Of heeft die beeldhouwer uit vroegere tijden met zijn huilende engel juist iets heel anders bedoeld? Ik moet wel zeggen dat een engel met een traan mij meer aanspreekt dat een engel met een mobiele telefoon. Ik vind namelijk het idee dat iemand daarboven de telefoon opneemt, dwaas. Het is hetzelfde als wat kinderen doen die aan Sinterklaas een brief schrijven met daarin hun verlanglijstje. We hebben het over een andere dimensie, een mystieke ruimte, een woordeloos contact, een stilte waarin juist iets uit de andere wereld zich kan onthullen. Daar heb je geen telefoontje voor nodig. Juist niet. Daarom is psalm 139 zo geliefd, want deze psalm gaat over hoe je als mens tot in het diepst van je ziel en op al je wegen door God gezien en gekend wordt. En bij de voor onze zintuigen onbekende God en zijn grotendeels onzichtbare wereld van engelen, kan ik me niet een GSM maar wel tranen voorstellen.

Daarom staat er ook in het laatste bijbelboek dat aan het einde der tijden alle tranen uit onze ogen worden gewist. Dat beeld gebruikt de schrijver van het boek Openbaring. Het heeft voor mij te maken met de erkenning dat we langs vele vreemde en vaak intens verdrietig stemmende wegen zijn gegaan, voor we ten slotte aankomen waar we altijd al moesten zijn. Eens is het klaar met de tranen. Ze worden gedroogd door degene van wie we altijd al gedacht hadden dat Hij dat zou doen. Daarom heeft dat engeltje in de kerk ergens in Duitsland dus zo’n grote zakdoek bij zich. Want dat lichte ventje weet hoe veel bloed, zweet en tranen het nog zal vergen voor de mensen even licht zullen worden als hij.

Ik heb dit verhaal de afgelopen week verteld toen we met een massa mensen in de oude kerk van Heemstede samen waren om afscheid te nemen van een jongen van 17 jaar die omgekomen was op vakantie, ergens in het zuiden van Duitsland. We waren allemaal bijna niet te troosten, helemaal niet zijn broer, zus, vader en moeder. Bijna niet. Wat ik toen niet vertelde omdat er al zoveel gezegd werd, vertel ik nu. Want als een kind sterft, gaat een vader of gaat moeder haast te gronde. Dit verhaal zegt dat God tenslotte de moeder schiep, ergens op de zesde dag. Hij was er lang en intens mee bezig. Een engel verscheen en zei: “U steekt wel heel veel tijd in dit exemplaar.” “Ja,” zei God, “maar deze mens moet ook wel heel bijzonder zijn. Ze moet oren hebben die juist horen als het veel te stil is. Ze moet ogen hebben die kunnen zien wat er achter haar rug gebeurt. Ze moet een dag kunnen doorwerken met alleen maar kliekjes in haar maag. Ze moet een schoot hebben waar twee of drie  kinderen op kunnen zitten, een kus hebben die alles kan genezen, van een geschaafde knie tot een gebroken hart en ze moet ook nog eens het meisje voor haar man kunnen zijn als die met haar uitgaat.” De engel was overweldigd door alle voorwaarden. "En dat is het standaard model?" “Ja,  zei God, "Ik ben nu bijna klaar. Nu kan zij zichzelf ook genezen als ze ziek is en ze is in staat meer te geven dan ze zelf ontvangt." De engel kwam dichterbij en raakte de vrouw aan. "Wat heeft U haar zacht gemaakt Heer." "Ze is zacht" zei de Heer, "maar ik heb haar daarnaast ook hard gemaakt. Je hebt geen idee wat zij kan doormaken of wat zij voor elkaar kan krijgen." De engel vloog langzaam rond het schepsel en bestudeerde het nauwkeurig. Opeens stopte hij en boog zich voorover. Zijn vinger gleed over de wang van de vrouw. “Ze lekt,” zei de engel. “Dat is geen lek,” zei God, “dat is een traan.”  “U bent werkelijk geniaal, waar is die voor?” vroeg de engel. God keek hem peinzend aan en zei: “Vind je? Weet je, die traan daar is helemaal niet van mij…"

Met muziek van Grieg aan het begin (Holberg Suite) en Rachmaninoff aan het eind (einde 1e deel van zijn 2e pianoconcert). Verder hoorde u een improvisatie op de melodie van psalm 139, gespeeld door Dirk Out. Gelezen werd ook uit die psalm. Het gebed kwam uit de bundel Bij gelegenheid (II) van Sytze de Vries.

 

Terug naar overzicht…