Vrijheidsberoving

Door Ds. Aart Mak

Het was wel de week van vastzitten en hopen bevrijd te worden. Neem nu die drie vrouwen in het Amerikaanse Cleveland. Amanda Berry, sinds 2003 vermist, Gina DeJesus, in 2004 verdwenen en Michelle Knight, sinds 2002 zoek. Op wat loze tips na had niemand het de laatste jaren nog over hen. Totdat Amanda besloot te ontsnappen, een buurman van het huis waarin ze al jaren opgesloten zaten, haar geschreeuw hoorde, haar een telefoon gaf en zij tegen de medewerker van de alarmlijn kon zeggen: ‘Help mij, ik ben Amanda Berry, ik word al 10 jaar vermist.’ Hun bevrijding is ontroerend, maar het is eigenlijk een ongelooflijk verhaal. De man die dit allemaal op zijn geweten heeft, is opgepakt en kan zelfs moord als aanklacht krijgen. Maar ik vermoed dat over het politieonderzoek van de laatste tien jaar het laatste woord ook nog niet is gezegd. Ineens besefte ik weer dat er tien jaar ouders, zussen, broers en andere familieleden moeten zijn geweest die elke nacht probeerden te slapen maar dat nauwelijks konden omdat ze niet wisten wat er gebeurd wat met hun dochter of zus.

Van mensen die vastzitten weten wij in dit land inmiddels ook het nodige. Ik las het verhaal van Sayam Nessar, 42 jaar en afkomstig uit Afghanistan. In 1993 kwam hij naar Nederland, met ouders, broers en zussen. Ze kregen snel asiel hier. Twintig jaar laat zit hij in het  detentiecentrum in Rotterdam. Van half 2011 tot eind 2012 had hij in Duitsland gewerkt. Wie geen Nederlands paspoort heeft en langer dan een half jaar in het buitenland werkt, verliest zijn verblijfsrecht. Dat wist hij niet. Nessar, vloeiend Nederlands sprekend, had zich nooit tot Nederlander laten naturaliseren, maar had wel een verblijfsvergunning. Toch was hij volgens de politie illegaal. Hij werd opgepakt en men dreigde hem uit te zetten, tenzij hij opnieuw een verblijfsvergunning zou aanvragen. Dat werd vervolgens afgewezen. Terug naar Afghanistan kan hij niet, want lang geleden had hij al afstand gedaan van de Afghaanse nationaliteit. En van zulke verhalen zijn er, naar ik begrijp, vele. Deze asielzoekers zijn dus in hongerstaking gegaan. En wat ze vragen is heel simpel: behandel ons niet als criminelen. Ik realiseerde me hierdoor opnieuw dat Nederland allang niet meer dat voor vreemdelingen zo tolerante land is. Het is hier zo erg geworden dat een organisatie als de UNHCR en andere Europese landen ons erop aanspreken dat wij te ver gaan en vluchtelingen als misdadigers behandelen. Door mensen op te sluiten wil men voorkomen dat mensen verdwijnen in de illegaliteit. Ik snap het probleem. Maar dit middel kan nooit het doel heiligen. Ik ben blij in elk geval dat ik Diederik Samsom niet ben. Hij moet een politieke spagaat maken en iets verkopen, het zogenaamde illegalenstandpunt, dat je volgens mij in geweten onmogelijk aan jonge mensen kunt uitleggen.

Het was allemaal prominent in het nieuws in de week die begon met het vieren van Bevrijdingsdag. Op die dag werd op een strand van Curaçao een daar bekende politicus en leider van de grootste partij, Helmin Wiels, vermoord. Het deed mij denken aan de moord op Pim Fortuyn hier, op 6 mei, nu elf jaar geleden. Er zijn dus altijd mensen die hun vrijheid misbruiken om anderen de vrijheid te ontnemen. Zulke enkelingen als de kidnapper Ariel Castro of de moordenaar Volkert van der Graaf of groeperingen als de neonazi’s die nu in Duitsland terecht staan vanwege hun moordaanslagen op grotendeels Turkse Duitsers, zijn er altijd geweest en zullen er altijd wel blijven. Dat is de realiteit van het leven. Vrijheid moet ook bewaakt en verdedigd worden. Daar is politie voor en desnoods een leger. Maar omwille van diezelfde vrijheid mensen die hiernaartoe vluchten het leven zo zuur maken dat zij van de hel van het land waaruit ze gevlucht zijn, terecht komen in een isolement waarin onzekerheid en dreiging, niet mogen werken en depressiviteit het leven opnieuw tot een hel maken, is nou net waar wij op vijf mei zo blij zijn van verlost te zijn. Wie dat niet begrijpt, moet maar eens op bezoek gaan in de vluchtkerk in Amsterdam of de website bekijken en lezen (www.devluchtkerk.nl). Je kunt ook het laatste, bekroonde boek van Tommy Wieringa lezen. In ‘Dit zijn de namen’ gaat het over vluchtelingen, de corruptie en handel om zulke mensen en om nog veel meer, in feite is het een magistraal boek over het lot van elke mens.

Over vrijheid gesproken. De afgelopen week was ook Hemelvaartsdag. In Bloemendaal zaten er tot mijn vreugde meer mensen in de kerk dan ik had verwacht. En wie weet hoevelen er via radio en internet luisterden. Hemelvaart is altijd zo’n verscholen dag. Een feestdag, stilletjes in een hoekje tussen Pasen en Pinksteren in. Het valt niet op zondag, dus met zijn doordeweekse karakter is Hemelvaart van een kenmerkende  onopvallende alledaagsheid. Hoe het zij, het herdenken van het heengaan van Jezus is, hoe je het ook moge zien, het begin van vrijheid. Waar geloof in de ogen van veel buitenstaanders een soort ideologie is die je slaafs moet gehoorzamen, wordt geloof door hemelvaart juist een manifest van vrijheid. Discipelen worden apostelen. Leerlingen worden leermeesters. De aanwezigheid Jezus is dus ook relatief. Het gaat om het inzicht dat mensen het zelf in huis hebben. Wat ze zelf hebben zijn de gaven van vrijheid, liefde, helen, vergeven, verzoenen, noem maar op. Het is niet meer afhankelijk van een persoon. Het gaat ook niet meer om hoe hij het gezegd heeft, hoe mooi ook. Het gaat er om dat mensen zelf het heft in handen nemen en na alle wijze lessen die ze als leerlingen kregen, het in de praktijk brengen. Maar ook hier speelt de traagheid ons parten. De kerk is te vaak een conservatief instituut dat angstig nazegt wat de traditie voorschrijft. Religie wereldwijd blinkt ook niet uit door vrijheid, vrijmoedigheid, openhartigheid en durf om te leven. Maar toen ik de toespraak van generaal b.d. Van Uhm hoorde, op vier mei, op de Dam, begreep ik dat hij het begrepen had. Hij zei namelijk onder andere dit: ‘De strijd voor vrijheid begint elke dag opnieuw. Ik vroeg mijzelf: Peter, miljoenen mensen is een keuze ontnomen. Jij hebt wel een keuze. Wat ga jij doen met je leven? Ik besloot te dienen, Omdat ik geloof dat in dienen de sleutel ligt.’ Het was niet voor het eerst de afgelopen dagen dat ik op een oud plein of in een nieuwe kerk woorden hoorde die precies dat weergaven waar het in die oude, religieuze maar zo vaak misbruikte traditie om gaat.

Met muziek van Desplat en Lane/Vitarelli. Verder hoorde u muziek van Ennio Morricone en gezang 228 uit het Liedboek. Gelezen werd uit Romeinen 15: 1-3a. Het gebed kwam uit de bundel ‘Zeggen en zwijgen, oecumenisch gebedenboek voor alledag’ van Marcel Barnard e.a..

 

 

Terug naar overzicht…