Protest

Door Ds. Aart Mak

Nog steeds telt een enkel mens niet in China, het immens grote land waar alles moet wijken voor het grote belang, de stralende toekomst en vooral de geheimzinnige en altijd werkende macht van het collectief. De man die ooit, in juni 1989, op het Hemelse Plein een colonne tanks de weg versperde, is beroemd geworden – de beelden gingen over de hele wereld behalve in China – en nadien heeft niemand nog iets van hem vernomen. Delen van het land worden de laatste jaren in rap tempo aangepast aan de moderne tijd. Boeren met hun lapjes grond moeten wijken voor brede snelwegen. Sommigen protesteren. En omdat de overheidsdienaren in China worden afgerekend op het aantal protesten van burgers dat hun superieuren bereikt, hebben diezelfde ambtenaren er belang bij de protesterende burgers monddood te maken. Dat gaat soms op een niet voor te stellen barbaarse manier. Een boer die in zijn eentje een sitdown actie hield, uit protest tegen het verlies van zijn stuk land en daarmee zijn inkomen, werd op bevel van een hoge ambtenaar door een van de walsen die bezig waren het wegdek te egaliseren, overreden. Protesteren is in dit land levensgevaarlijk, nog steeds. Toen ik las dat De Ontdekking van de hemel van Harry Mulisch ook in het Chinees wordt vertaald en uitgegeven, bedacht ik dat zijn De Aanslag beter zou zijn om de mensen daar te wennen aan het idee dat protesteren hoort bij mensen en bij een gezonde, goed functionerende samenleving.

Als het daarover gaat, weten de Women on Waves ook van wanten. Nu ligt hun abortusboot voor de kust van Marokko. De bedoeling van deze actiegroep lijkt mij wel goed. Zij wil overal ter wereld de aandacht vestigen op het feit dat in landen waar abortus illegaal is, vrouwen onveilige abortussen ondergaan en daarbij nogal eens het leven erbij inschieten. Maar nu lijkt het erop dat de mensen van de abortusboot de progressieve Marokkanen voor de voeten lopen. Abortus is daar wettelijk verboden en er vinden naar schatting 600 illegale abortussen per dag plaats. Maar dankzij mensen als Chafik Chraïbi, een gynaecoloog in een groot ziekenhuis in Marokko, woedt er tegenwoordig een discussie tot in het parlement. De opinie is volgens hem in beweging en dan kan dit protest van buitenaf averechts werken. U begrijpt, ik behoor niet tot de christenen die tegen abortus provocatus zijn. Je kunt dit beter goed regelen, in het daglicht, in goed overleg en deskundig, dan in het donker, clandestien en met nog meer slachtoffers. Zolang we niet in de ideale wereld leven, heeft een wetgever niet te maken met hoe het idealiter zou moeten zijn maar met de realiteit en hoe daar zo goed mogelijk mee om te gaan.

Op dezelfde krantenpagina als waar ik las over dit protest tegen de onveilige illegale abortussen, was er ook het bericht over drie chirurgen in Nederland die opkomen voor operaties bij mensen van boven de tachtig jaar. De voorzitter van het College voor Zorgverzekeringen had namelijk een maand of wat geleden gezegd dat een dementerende 85-jarige die een heup breekt, meer gebaat is bij een liefdevolle verzorging dan met een operatie. Hiertegen richten de pijlen van de chirurgen Geelkerken, Meerwaldt en Van Vugt zich. Zij wijzen erop hoeveel mensen van tachtig jaar of ouder echt geholpen zijn door een heupoperatie of door een ingreep om de geklapte buikslagader te vervangen. En ze protesteren tegen de manier waarop ouderen weggezet worden als dementerende kostenpost en de chirurgen als onnadenkend handelende mensen wie het niet uitmaakt wat er nadien met de patiënt gebeurt. Dit is dus een protest aan de andere kant van het leven. Verfrissend zou ik zeggen, een mooi voorbeeld van hoe het protest leidt tot een groter bewustzijn van wat er her en de gebeurt in de maatschappij.

Het allerbeste voorbeeld van een aardige en doordringende manier van protesteren wordt overigens al jaren in Nederland gegeven door Sire, de Stichting Ideële Reclame. Sire bestaat inmiddels 45 jaar en blijkt dus, wat mij ergens ontgaan was, niet van de overheid te zijn maar een onafhankelijke organisatie die draait op donaties uit het bedrijfsleven. Het doel is mensen aan het denken zetten en dus veranderingen in gedrag teweeg brengen. De huidige directeur van Sire,  Pim Slierings, uit zich daar wat somber over. Hij zegt: “Ik heb altijd zakjes bij me als ik mijn twee hondjes uitlaat. Als ik dan iemand zie die de poep gewoon laat liggen, bied ik weleens een zakje aan. Regelmatig krijg ik dan te horen dat ik me met mijn eigen zaken moet bemoeien en dat ze anders hun hond op me afsturen. Dan zou je kunnen denken: waarom zou ik mijn best nog doen? Maar ja, als ik het niet doe, wie dan wel?” Sire doet al jaren goed werk met  acties als ‘Je bent een rund als je met vuurwerk stunt’ en niet lang geleden nog met het te kijk zetten van de langs de sportvelden als idioten scheldende ouders. Nu is er dan een nieuwe actie voor tolerantie, met als sleutelzin: ‘Tolerantie. Daar knapt Nederland van op.’

Volgens de sociologen ben ik met mijn geboortejaar 1953 nog net lid van de protestgeneratie. Dat zijn de babyboomers, mensen die les kregen in grote klassen, geen armoede of grote werkloosheid kenden en druk bezig waren met zelfontplooiing, burgerlijke ongehoorzaam zijn, geestverruimende middelen slikten en aan vrije seks deden. Nou ja, het zal, dat was ooit, min of meer. De tijden zijn veranderd. In plaats van spandoeken zijn er nu Loesjes en Tuimelteksten. De langharige langstudeerders van vroeger zijn kortgeknipte, hardwerkende burgers geworden. Nederland is in de grote wereld niet meer het venijnige keffertje van vroeger dat altijd blafte en alles beter wist. Maar protesteren hoort er toch nog steeds bij? Dat hoop ik maar. Anders protesteer ik. Een goed gesprek tussen twee mensen is vaak een protest tegen bepaald gedrag, geboren uit eerlijkheid en vertrouwend op vriendschap die de waarheid niet schuwt. Een goede preek is ook altijd een protest tegen de vanzelfsprekendheid en onnadenkendheid. Een goed begin als dit radioprogramma is ten diepste altijd een protest tegen dat wat mensen omlaag haalt en een eerbewijs aan de Schepper door bewogen en bezielde mensen de eer te geven die ze verdienen.

Met muziek van Desplat en Lane/Vitarelli. Verder hoorde u muziek van Colin McPhee en gezongen werd de joodse psalm 30. Gelezen werd uit Amos 5: 21, 23-24. Gebeden werd uit ‘Bij gelegenheid (II)’ van Sytze de Vries.

 

Terug naar overzicht…