Geloofwaardig

Door Ds. Aart Mak

Op internet, waar anders, is een filmpje verschenen waarop te zien is hoe een rechter zijn dochter afranselt met een riem. Dat gebeurt meerdere malen, onder het uiten van barse commando’s. De vader wordt steeds woedender, de dochter gilt. Dit gebeurde zeven jaar geleden. Zijn dochter volgens wie dit vaak plaatsvond, heeft deze scène nu zelf op You Tube gezet. Haar vader is rechter in de staat Texas die in het verleden ook verschillende kindermishandelingzaken heeft behandeld. Zijn dochter hoopt hiermee te bereiken dat haar vader hulp gaat zoeken. U begrijpt: grote consternatie. Vooral omdat deze man een rechter is van wie verwacht wordt dat hij in evenwicht is en zich niet in drift laat gaan.

Toen ik het hoorde, dacht ik onmiddellijk aan andere beroepsgroepen. Voor de hand liggend in deze dagen zijn uiteraard de politici. Er gaat geen dag voorbij zonder dat met name de Europese leiders prominent in beeld zijn. Ik ken niemand die geen tekenen van weerzin vertoont als de Italiaanse premier Berlusconi in beeld verschijnt. Dat de man een ijdeltuit is, is nog tot daar aan toe, dat zijn er wel meer. Maar ieder weet inmiddels hoeveel rechtszaken tegen hem lopen, hoe hij zich hier tot nu toe dankzij zijn machtspositie en geld telkens weer uit weet te redden en vooral dat hij zijn handen niet thuis kan houden bij alle aantrekkelijke vrouwen jonger dan twintig jaar. In Italië heeft nog maar 22% van de stemgerechtigden enig vertrouwen in hem. Zijn politieke collega’s in Europa gedogen hem zolang hij de premier van het Italiaanse volk is. Dat geldt ook anderen. Journalisten vertelden in het voorjaar dat deze man zijn Amerikaanse collega Obama zongebruind noemde en dat hij dit zelf ook nog een leuke grap vond.

Goed, dit Goede Begin is geen Privé-pagina van de Telegraaf en dat moet het ook niet worden. Het is veel interessanter u even op deze vroege morgen de vraag voor te leggen wanneer iemand niet meer geloofwaardig is. Ik geef u een gemakkelijk voorbeeld om te beginnen. Als een kapper kalend is, is hij dan geen goede kapper meer? Maakt niet uit, zegt u, het  hebben van haar of kaal zijn heeft niets met de inborst van iemand te maken. Iets ingewikkelder nu. Een slager, de man van het vlees, die zelf overtuigd vegetariër is, kan dat volgens u? Antwoord: hij doet er misschien beter aan een ander beroep te kiezen, maar niet omdat hij geen goed vlees zou verkopen. De man hoeft geen slechte slager te zijn. Nu nog een stap verder. Kan een onderwijzer die homoseksueel is, een goede onderwijzer zijn? De gereformeerde basisschool dr. K. Schilder in Oegstgeest vindt van niet, zoals u misschien gehoord heeft, maar de rechter heeft daar een stokje voor gestoken. Ik denk dat de meesten van u het met de rechter eens zijn. En de Nederlandse grondwet trouwens ook. Dus: wanneer is iemand nou niet meer geloofwaardig? Ik herinner mij hoe jaren geleden Charles Schwietert, een bekende journalist die ook even staatssecretaris van defensie was, in 1982 het veld moest ruimen toen bleek dat hij helemaal geen doctorandus was. Dat was nog maar een nietig vergrijp vergeleken met wat er de afgelopen week boven water kwam rond de psycholoog Diederik Stapel. Onthutst meldden hooggeleerde collega’s als Levelt over hem dat het een en al fraude was wat zij tegenkwamen. Allerlei onderzoeken die hij samen met meestal jonge student-assistenten en promovendi had opgezet, bleken van door hem verzonnen gegevens en statistieken te zijn voorzien. Dan ben je dus je geloofwaardigheid echt helemaal kwijt, op een niveau waar een rechter aan te pas moet komen.

Er bestaat trouwens een categorie mensen van wie wij in het algemeen aanvaarden dat zij niet zo hoogstaand hoeven zijn mits  ze hun werk maar goed doen. Dat zijn de kunstenaars. Hier is iets vreemds zelfs aan de hand. Van Gerrit Achterberg die de mooiste gedichten heeft geschreven waaruit ook ik regelmatig put, is bekend dat hij iemand vermoord heeft. De Franse dichter Paul Verlaine had een fors drankprobleem en trok in zijn leven een gewelddadig spoor. En toch wordt hij geadoreerd vanwege zijn poëzie. En zo zijn er nog wel meer te noemen, al gaat het dan om  onschuldiger eigenschappen. Schrijvers en componisten mogen ijdel en egocentrisch zijn, als ze maar mooie romans en kamermuziek schrijven. Schilders mogen grof in de mond zijn en voor mijn part elke nacht dronken, als hun werk maar deugt. De kunstenaar gaat schuil achter zijn werk. Wij kijken naar wat hij maakt en niet naar de man of vrouw die het gemaakt heeft. Tenzij hij de boel vervalst, zoals Han van Meegeren die in feite de schilder was van de Emmaüsgangers. En wij dachten allemaal dat het een van de mooiste schilderijen van Johannes Vermeer was!

Geloofwaardigheid. Het is vooral een probleem in de hogere regionen van de maatschappij. Ik vermoed dat op de werkvloer en in de kantoortuin mensen elkaar wel corrigeren of elkaar desnoods hardhandig allerlei kapsones afleren. In Haarlem zijn nu ook tentjes van de Occupy-beweging verschenen, op het gras van de Parklaan. Deze mensen protesteren tegen de onzichtbare figuren die met geld schuiven, met macht spelen en er zelf ongegeneerd met hoge bonussen vandoor gaan. Het zijn sterke benen die de weelde van macht, status en rijkdom kunnen dragen. Daarvoor hadden we trouwens de democratie uitgevonden. Mensen zijn niet vanzelf goed. Ze moeten gecorrigeerd worden. Macht is verleidelijk, status hebben is verslavend. Ook de politici hebben het tegenwoordig moeilijk. Barack Obama, de president van de Verenigde Staten, zei ooit: ‘Veranderingen realiseer je alleen met elkaar. En als leider moet je zelf duidelijk het verschil maken.’ Waarmee ik dan toch weer terugkom op die geloofwaardigheid. In deze praatmaatschappij zijn er mensen nodig, heel veel meer dan nu, die zelf het voorbeeld geven. Dat ontbreekt nogal eens in de glamourcultuur van tegenwoordig. Iets vinden is ook zelf er vorm aan geven. Ermee beginnen is eerst iets zeggen en er daarna iets aan doen. Dat heeft het christelijk geloof altijd goed begrepen, al heeft een helaas niet gering aantal vertegenwoordigers er ook een potje van gemaakt. Bij Jezus vandaan kan iedereen halen dat het erom gaat te doen wat je zegt en vooral een persoon uit een stuk te zijn. In moderne taal heet dat: wees consistent, consequent, authentiek, transparant, eerlijk en aanspreekbaar. Gaat u er maar aan staan!. Maar dat moet iets met dat koninkrijk der hemelen te maken hebben waar Jezus het zo vaak over had. Het geloof is blijkbaar bedoeld om door gewone mensen, hoog en laag, geloofwaardig te worden...

Met muziek van Grieg aan het begin (Holberg Suite) en Rachmaninoff aan het eind (einde 1e deel van zijn 2e pianoconcert). Verder hoorde u muziek van de componist Brossard en gezang 90 uit het Liedboek van de Kerken. Gelezen werd uit Matteüs 5: 46-48. Het gebed kwam uit de bundel Bij gelegenheid (II) van Sytze de Vries.


 

Terug naar overzicht…