Buitenaards

Door Ds. Aart Mak

Afgelopen week weer eens gekeken naar de werkelijk prachtige website van de NASA: http://www.nasa.gov Als ik over die website ga dwalen, voel ik me weer een jongen en wenste dat toen ik dat was, er al internet had bestaan. De NASA, de National Aeronautics and Space Administration, werd opgericht in 1958 door president Dwight Eisenhower. Het was toen een antwoord op de enorme energie waarmee de Sovjet Unie zich wierp op de ruimtevaart. De NASA is opgericht om de toekomst te verkennen door onderzoek van het heelal, wetenschappelijke ontdekkingen en het ontwikkelen van ruimtevaart. Duizenden mensen, ook in Nederland, werken al meer dan vijftig jaar aan een antwoord op vragen als hoe andere sterren en planeten eruit zien, hoe we daar kunnen komen, wat we daar zullen vinden en vooral hoe we door al dat onderzoek het leven op aarde kunnen verbeteren.

De NASA had mij en vele anderen de afgelopen week opnieuw in de greep. Drie dagen werden wij in spanning gehouden omdat er donderdagavond Nederlandse tijd een persconferentie zou worden gehouden waarin een doorbraak zou worden gemeld in het onderzoek naar buitenaards leven. Buitenaards leven, stel je voor, eindelijk zou er misschien iets ontdekt zijn. Nu had ik nog niet lang geleden de fascinerende film ‘Contact’ van en met Jodie Foster gezien – een film waarin zij een geluid uit de ruimte vertaalt in een ontwerp van een ruimteschip waarmee zij daadwerkelijk een andere wereld betreedt -, dus ik was wat overgevoelig op dit punt. Ik zat zelfs al te bedenken hoe we ons aardegerichte denken in de theologie zouden kunnen omvormen – want we denken nog steeds dat God zich alleen maar op deze kleine blauwe planeet in een ver van het centrum van de Melkweg af gelegen klein zonnestelsel, zou hebben geopenbaard. Maar het was dus een bacterie. Niet ergens ver weg maar heel dichtbij, op de bodem van het Monomeer in Californië, is een bacterie ontdekt die hoge concentraties arsenicum aankan en geen fosfor nodig heeft. Er is dus ook leven mogelijk zonder het basisbestanddeel fosfor. En dat betekent weer dat men nog grenzenlozer kan zoeken naar buitenaards leven. Knappe PR Stunt, zeiden de commentatoren. Een kleine maar belangrijke doorbraak, zeiden de wetenschappers.

Maar het echte nieuws, zo leek het in elk geval wat omvang betreft, kwam uit het Zwitserse Zürich. Geen Wereldkampioenschap Voetbal voor Nederland en België, niet in 2018 en waarschijnlijk nooit. Ik behoor tot degenen die een zucht van opluchting slaakten. Terwijl we in de wereld sinds ongeveer zestig jaar bezig zijn meer orde en rechtvaardigheid te vestigen, denk aan de Verenigde Naties, de Unicef, het Internationaal Gerechtshof in Den Haag en allerlei grote door particulieren ooit opgezette organisaties als Amnesty en World Wildlife Fund, is er ook nog eens die megalomane FIFA, de internationale voetbalbond, waar alles werkelijk om geld en macht draait. Een land als Groot-Brittannië dat afgetekend op kop lag in het binnenhalen van de nominatie voor de WK van 2018, valt in de eerste stemronde al af om hoogstwaarschijnlijk geen andere reden dan een kritische BBC die een paar dagen eerder liet zien hoe corrupt het toegaat in de kringen van deze zich als decadente keizers gedragende bestuursleden. Landen die veel geld hebben en nooit kritische vragen stellen, het gasrijke Rusland en het zelfs voor wandelen nog te hete, olierijke Katar, haalden de buit dus wel binnen. In zo’n wereld waarin de rijksten hun gang kunnen gaan en allerlei gezagsdragers als Clinton, Cameron, Rutte, Leterme en Zapatero zich in bochten wrongen om maar de gunsten van de Zwitserse sportbestuurder Joseph Blatter cum suis te verkrijgen, schoot mij ineens een vraag te binnen.

Zou buitenaards leven, indien wij dat vinden, net zo zijn als wij hier op deze aarde aantreffen? Ik bedoel dat niet biologisch maar moreel. Zouden wezens van buitenaardse beschavingen net zo egoïstisch en corrupt zijn als sommige mensen, wezens van déze aarde dus, de afgelopen week wel heel opzichtig lieten zien? In de discussies over buitenaards leven, die sinds Jules Verne ook in allerlei sciencefiction literatuur gevoerd wordt – denk aan de alweer enige tijd geleden overleden schrijver Isaac Asimov, wordt soms verondersteld dat buitenaards leven dermate intelligent en hoogbeschaafd is, dat zo’n buitenaardse beschaving ons voorlopig met rust laat omdat de mensheid hier nog in een erg primitieve fase van beschaving verkeert. Niet alleen technisch maar ook moreel zijn wij nog niet toe aan een hoogstaande cultuur. Zowel de concentratiekampen als de manieren waarop we dieren industrieel mishandelen, getuigen van wat de oude Grieken noemden barbarij. Intussen proberen we er met elkaar hier wel er iets van te maken. Met vallen en opstaan hebben de grote religies morele codes als ‘Heb uw naaste lief als u zelf’ of ‘Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een andere niet’ (de zogeheten gulden regel), geprobeerd te planten in de harten van hun aanhangers. Dat is vaak maar ten dele gelukt. Religies blijken ook broeinesten van gewelddadige gedachten en daden te zijn. Het bijzondere van het christendom, dat overigens deelt in deze dubbele geschiedenis van goedheid en geweld, is dat deze godsdienst gelooft dat het allemaal begon met buitenaards leven dat bij een joods nog ongetrouwd meisje werd ingebracht. Dat bedoel ik wederom niet biologisch maar moreel. Want de mens die uit haar werd geboren, vertegenwoordigde een goedheid die toen niet en nu nog haast niet op aarde voorkwam. Dat is overigens wel het verhaal waaraan ik mij steeds optrek. Misschien, bedenk ik, zouden alle grote godsdiensten een religieuze NASA moeten instellen die op zoek gaat naar mensen die in vergiftigende omstandigheden op een haast buitenaardse wijze hun omgeving met vrede en goedheid besmetten. Die mensen zijn er. En ze blijven anders net zo onzichtbaar als de Nobelprijswinnaar uit China, Liu Xiabo, die niet naar Oslo mag komen om de eer te krijgen die hem toekomt. Advent is werkelijk een tijd van vallen en weer opstaan.

Met muziek van Grieg aan het begin (Holberg Suite) en Rachmaninoff aan het eind (einde 1e deel van zijn 2e pianoconcert). Verder hoorde u muziek van Purcell en het ‘Bless the Lord’, gezongen door de Schola Davidica in Utrecht. Gelezen werd uit Johannes 3, vers 11-12. Het gebed kwam uit de bundel Bij gelegenheid (II) van Sytze de Vries.


 

Terug naar overzicht…