Storm

Door Ds. Aart Mak

Het is november geworden en de tijd van de stormen is aangebroken. Toen ik de laatste weken regelmatig door de Haarlemmer Hout liep, dat oude bos in het zuiden van Haarlem, was het vaak haast windstil en waren de kleurende bladeren die nog volop aan de bomen zaten, een lust voor het oog. Het was een oktoberstilte voor de storm. Hier, in West-Europa, hebben wij amper besef van wat er de afgelopen week op de oostkust van de Verenigde Staten inbeukte. En dan zijn er deskundigen die zeggen dat dit nog maar het begin is van wat de wereld te wachten staat als gevolg van de klimaatverandering.

Ook als mensen op drift raken, doet het denken aan een storm. In Griekenland wordt het spannender dan ooit . De mensen kunnen en willen de bezuinigingen niet meer aan. De stookolie waarmee de meesten hun huizen in de winter verwarmen, is in prijs haast verdubbeld vergeleken met een jaar geleden. Salarissen en pensioenen worden opnieuw verlaagd. Mijn indruk is dat wij hier ook amper een idee hebben van hoe die samenleving op het randje van ontwrichting staat. Hoewel. Even voelde je ook in dit land de woede door de straten golven en hoorde je mensen schuimbekkend tieren van woede. Digitaal gesproken dan. Ook hier kondigt een storm zich aan. Het gaat ernst worden met de bezuinigingen, sommige mensen komen echt in nood, anderen doen alsof en dan is bij velen het hemd dan nader is dan de rok. De nieuwe vicepremier, Lodewijk Asscher, zei een paar dagen geleden, als een soort politieke klimaatdeskundige, dat de boosheid over de veranderende zorgpremie nog maar licht geritsel is vergeleken bij wat er op ons afkomt.

Wat er aan de hand is, is dat wij op te grote voet hebben geleefd en dat we met elkaar terug moeten in welstand. De Pavlov reactie van veel kerkmensen in geval van dreigende maatschappelijke nood, is om naar hun eigen portemonnee en naar de diaconie te kijken. Maar ik bedacht dat er de komende tijd nog iets anders moet gebeuren. Zo lang geleden is het nog niet dat twee onderzoekers te kennen gaven dat de meeste preken in de protestantse kerk slap, waterig en nietszeggend zijn. Ik zou daarom willen voorstellen  de donderpreek in ere te herstellen. Ik heb in elk geval de socioloog Herman Vuijsje aan mijn zijde. Deze zichzelf atheïst noemende schrijver verwacht al langer dan vandaag van kerken veel als het gaat om moraal in de maatschappij. Met name de protestanten met hun trotse traditie van onbekommerd moraliseren vanaf de kansel, zouden in zijn ogen moeten opstaan en hun stem verheffen.

Het probleem is alleen dat de gemiddelde protestantse preek de laatste twintig jaar juist van streng naar lief is opgeschoven en dan lief ook nog in de betekenis van een angsthazige vrijblijvendheid en afzijdigheid. Ik zelf moest ook niets hebben van de donderpreek. Ik hield niet van de harde geschreeuw van mijn verre voorgangers. Maar donderen is niet een kwestie van volume. Ik zou een lans willen breken voor de terugkeer van de scherpe en confronterende manier van preken. Wat is er mis met een storm die opsteekt vanaf de kansel? De meeste jongere Nederlanders  houden van cabaretiers die op de rand van wat als betamelijk wordt gezien, redeneren. Ook de schaarse politici die het prikkelend en scherp weten te zeggen zijn populair. Van een oude en beroemde prediker als Jezus kunnen we leren dat het getuigen van alles overweldigende liefde heel goed samengaat met het stevig en scherp aan de kaak stellen van misstanden en notoire zondaars. Het zou goed zijn als de bewogenheid waar veel kerkmensen met hun aanloophuizen en geweldige geefgedrag van getuigen, ook gepaard zou gaan met meer stevigheid en wat mij betreft profetische uitspraken. De stormen van de tijd en de mensen die daar slachtoffer van dreigen te worden of het al zijn, vragen daarom. Om Lodewijk Asscher te parafraseren: het einde van het lichte geritsel vanaf de talloze kansels is aanstaande.

Met muziek van Desplat en Lane/Vitarelli. Verder hoorde u muziek van Sibelius en gezang 297 uit het Liedboek. Gelezen werd uit Jesaja 10:3. Het gebed kwam uit de bundel ‘Zeggen en zwijgen, oecumenisch gebedenboek voor alledag’ van Marcel Barnard e.a..

 

Terug naar overzicht…